Από ΕΛΛΑΣ

Τα νέα τεχνολογικά παρόντα μέσα σε έναν πόλεμο όπου στα πεδία των μαχών κυριαρχούσαν ακόμη ο άνθρωπος, τα άλογα και άλλα μη μηχανοκίνητα μέσα.

Τα νέα τεχνολογικά παρόντα μέσα σε έναν πόλεμο όπου στα πεδία των μαχών κυριαρχούσαν ακόμη ο άνθρωπος, τα άλογα και άλλα μη μηχανοκίνητα μέσα.

Τι γνωρίζει σήμερα η νέα γενιά για τους νικηφόρους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912 – 1913 που οδήγησαν από την εθνική φαντασίωση στην εδαφική πραγματικότητα σε ένα κλίμα τόσο διαφορετικό από το σημερινό στην Ελλάδα; «Πολύ λίγο», απαντά ο Τάσος Σακελλαρόπουλος, επιμελητής της έκθεσης: «Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913. Η αυγή του ελληνικού 20ού αιώνα» που θα διαρκέσει στο κεντρικό κτήριο του Μουσείου Μπενάκη (Κουμπάρη 1 και Βασιλίσσης Σοφίας) από τις 12 Δεκεμβρίου 2012 έως τις 10 Φεβρουαρίου 2013.

Στόχος της έκθεσης αυτής, λοιπόν, που με αφορμή τη συμπλήρωση ενός αιώνα από τη διεξαγωγή αυτών των νικηφόρων πολέμων διοργανώνεται από το Μουσείο Μπενάκη με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» (Χανιά) και τον Δήμο Θεσσαλονίκης είναι «να μπορέσει να ζωντανέψει μνήμες και προβληματισμό στους παλαιότερους και να δώσει τρόπο και εργαλείο “τροφοδότησης” της μνήμης στους νεώτερους», σύμφωνα με τα λεγόμενα του επιμελητή της.

Η συνύπαρξη του Βασιλιά Κωνσταντίνου A’ και του πρωθυπουργού Ελευθέριου Βενιζέλου στην κεφαλή του κράτους κατά τους νικηφόρους Βαλκανικούς Πολέμους διαμόρφωσε καταρχήν την αίσθηση ότι οι πολιτικές δυνάμεις τις οποίες εκπροσωπούσαν θα γινόταν δυνατόν να λειτουργήσουν συνθετικά.

Η συνύπαρξη του Βασιλιά Κωνσταντίνου A’ και του πρωθυπουργού Ελευθέριου Βενιζέλου στην κεφαλή του κράτους κατά τους νικηφόρους Βαλκανικούς Πολέμους διαμόρφωσε καταρχήν την αίσθηση ότι οι πολιτικές δυνάμεις τις οποίες εκπροσωπούσαν θα γινόταν δυνατόν να λειτουργήσουν συνθετικά.

Μετά το τέλος των Βαλκανικών πολέμων, η Ελλάδα άλλαξε σε εδαφικό, πολιτικό αλλά και πολιτιστικό επίπεδο. Με αφετηρία το 1912 και όριο το 1974, η χώρα εξελίχθηκε και αναδιπλώθηκε, διχάστηκε και ενώθηκε, πάντοτε σε συνάρτηση με διεθνείς, τοπικές ή εμφύλιες πολεμικές συγκρούσεις.

Τουρκικά τυφέκια, λάφυρα πολέμου συγκεντρωμένα σε αποβάθρα της πόλης.

Τουρκικά τυφέκια, λάφυρα πολέμου συγκεντρωμένα σε αποβάθρα της πόλης.

Σε εθνικό επίπεδο, οι Βαλκανικοί πόλεμοι αποτελούν την πύλη εισόδου μας στον αιώνα των μεγάλων ανατροπών, των μεγάλων ελπίδων και των μεγάλων ματαιώσεων. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι πόλεμοι αυτοί αποτέλεσαν τον προθάλαμο του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, του πρώτου πολέμου ο οποίος σηματοδοτεί την ενεργητική συμμετοχή στα τεκταινόμενα της γηραιάς ηπείρου των Η. Π. Α. υπό μορφή συμμάχου αλλά και ρυθμιστή των εξελίξεων. Η περίοδος των Βαλκανικών Αγώνων, λοιπόν, αποτελεί σημείο – σταθμό για τον τόπο μας, όπου η Ελλάδα του στείρου αλυτρωτισμού παραχωρεί αναγκαστικά τη θέση της σε ένα κράτος, το οποίο μαζί με τα άλλα χριστιανικά κράτη της χερσονήσου, αρθρώνει, χωρίς την πατρωνία των Μεγάλων Δυνάμεων, ένα επιτυχημένο πολεμικό λόγο ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Λίγες ημέρες μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης σκάφη του ελληνικού στόλου αποβίβασαν στρατιωτικά τμήματα στο Άγιο Όρος. Εδώ στρατιώτες και μοναχοί στην Κερασιά.

Λίγες ημέρες μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης σκάφη του ελληνικού στόλου αποβίβασαν στρατιωτικά τμήματα στο Άγιο Όρος. Εδώ στρατιώτες και μοναχοί στην Κερασιά.

Στις δεκαεννέα ενότητες της έκθεσης αναδεικνύονται με τρόπο ευσύνοπτο η οικονομική ανάπτυξη της περιόδου, η πολεμική προετοιμασία, ο εθελοντισμός των Ελλήνων εκτός των ελληνικών συνόρων, τα πολεμικά γεγονότα και τα θέατρα των επιχειρήσεων, καθώς και τα νέα τεχνολογικά μέσα, όπως η αεροπορία.

Είσοδος σωμάτων του ελληνικού στρατού στη Θεσσαλονίκη.

Είσοδος σωμάτων του ελληνικού στρατού στη Θεσσαλονίκη.

Κοντά σε αυτά και ως στοιχεία αναπόσπαστα ενός πολέμου, παρουσιάζονται η είσοδος και η υποδοχή του ελληνικού στρατού σε πόλεις και χωριά, η φροντίδα στους τραυματίες, η ζωή των προσφύγων και των αμάχων του πολέμου, η καθημερινότητα των στρατιωτών στην ανάπαυλα της μάχης, η πολιτική και πολιτειακή ηγεσία της χώρας και η συνθήκη ειρήνης του Βουκουρεστίου με την οποία αλλάζει η εδαφική πραγματικότητα της χώρας.

Κρήτες εθελοντές

Κρήτες εθελοντές

Σύμφωνα με τον κ. Σακελλαρόπουλο, ξεχωριστές είναι δύο ενότητες της έκθεσης: εκείνη η οποία αφορά στη Θεσσαλονίκη των Βαλκανικών πολέμων και την ένταξη της πόλης στον ελληνικό εθνικό κορμό μετά από μια μακραίωνη πορεία ως πόλη – σύμβολο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, και τέλος, μια ενότητα με αντικείμενο ένα ισχυρό και ξεχασμένο στοιχείο που χαρακτήριζε την πολεμική Ελλάδα, το στοιχείο του πολεμικού εθελοντισμού. Μέσα από φωτογραφίες πεσόντων των πολέμων 1912-1922, αναδεικνύεται παράλληλα με την έννοια της θυσίας η έννοια του κοινωνικού κύρους που ενείχε ο θάνατος του εθελοντή σε ένα πόλεμο.

Θεσσαλονίκη. Αψίδα του Γαλέριου. Βουλγαρικό στρατιωτικό σώμα. Η επίμονη παρουσία βουλγαρικού στρατού στη Θεσσαλονίκη μεταξύ των δύο Βαλκανικών Πολέμων συνδέεται με τη διεκδίκηση της πόλης από τη Βουλγαρία.

Θεσσαλονίκη. Αψίδα του Γαλέριου. Βουλγαρικό στρατιωτικό σώμα. Η επίμονη παρουσία βουλγαρικού στρατού στη Θεσσαλονίκη μεταξύ των δύο Βαλκανικών Πολέμων συνδέεται με τη διεκδίκηση της πόλης από τη Βουλγαρία.

«Ο πατριωτικός εθελοντισμός και ο θάνατος είχε δραματικό κύρος στις μικρές κοινωνίες», μας λέει ο κ. Σακελλαρόπουλος. «Σήμερα έχει χαθεί η έννοια της σωματικής θυσίας παρ’ ότι ο 20ος αιώνας ήταν ένας πολεμικός αιώνας για όλη την Ευρώπη».

Σέρρες, μετά την είσοδο του ελληνικού στρατού. Ο Γενικός Πρόξενος της Αυστρίας επισκέπτεται τα ερείπια του προξενείου της Αυστρίας στις Σέρρες.

Σέρρες, μετά την είσοδο του ελληνικού στρατού. Ο Γενικός Πρόξενος της Αυστρίας επισκέπτεται τα ερείπια του προξενείου της Αυστρίας στις Σέρρες.

Στην έκθεση παρουσιάζεται, ακόμα, το ντοκιμαντέρ «Αναζητώντας τη χαμένη εικόνα: Εικόνες Βαλκανικών Πολέμων» (Παραγωγή: CINETIC, 1994), σε σκηνοθεσία του Λάκη Παπαστάθη, στο οποίο περιέχεται κινηματογραφικό υλικό της εποχής των Βαλκανικών πολέμων.

Η ζωγράφος Θάλεια Φλωρά -Καραβία (1871-1960) στο μέτωπο της Μακεδονίας. Ακολούθησε τον ελληνικό στρατό ως ανταποκρίτρια εφημερίδας στους Βαλκανικούς Πολέμους και στη Μικρασιατική Εκστρατεία.

Η ζωγράφος Θάλεια Φλωρά -Καραβία (1871-1960) στο μέτωπο της Μακεδονίας. Ακολούθησε τον ελληνικό στρατό ως ανταποκρίτρια εφημερίδας στους Βαλκανικούς Πολέμους και στη Μικρασιατική Εκστρατεία.

Η παρουσίαση, τέλος, επενδύεται μουσικά με τα «Επινίκια» του Σπυρίδωνος Σαμάρα, σε στίχους του Γεώργιου Δροσίνη, ένα έργο που συντέθηκε κατά την εποχή των νικηφόρων Βαλκανικών πολέμων, καθώς και τη «Συμφωνία της λεβεντιάς» του Μανόλη Καλομοίρη. Την τελευταία συνέθεσε ο Καλομοίρης το 1920, μέσα σε πνεύμα ενθουσιασμού που πήγαζε κυρίως από τις συνεχείς επιτυχίες του ελληνικού στρατού προς την πραγμάτωση του ονείρου της Μεγάλης Ιδέας.

Αρχές 20ου αιώνα. Ατμοκίνητη θεριζοαλωνιστική μηχανή στο Αιτωλικό.

Αρχές 20ου αιώνα. Ατμοκίνητη θεριζοαλωνιστική μηχανή στο Αιτωλικό.

Τι αντίκτυπο μπορεί να έχει σήμερα η ανάδειξη μιας εποχής με συλλογικό αίσθημα τόσο διαφορετικό από το σημερινό; «Η έκθεση δεν μένει στα γεγονότα. Ακολουθεί τον πόλεμο και το πολεμικό γεγονός, ενώ παράλληλα αναπτύσσει θέματα που συνοδεύουν έναν πόλεμο», απαντά ο κ. Σακελλαρόπουλος.

Η πρόεδρος του Μουσείου Μενάκη, Αιμιλία Γερουλάνου, ο επιμελητής, Τάσος Σακελλαρόπουλος και ο αναπληρωτής υπουργός παιδείας και Πολιτισμού, Κώστας Τζαβάρας, περιηγούνται την έκθεση κατά τη διάρκεια των εγκαινίων της το βράδυ της Δευτέρας 10 Δεκεμβρίου

Η πρόεδρος του Μουσείου Μενάκη, Αιμιλία Γερουλάνου, ο επιμελητής, Τάσος Σακελλαρόπουλος και ο αναπληρωτής υπουργός παιδείας και Πολιτισμού, Κώστας Τζαβάρας, περιηγούνται την έκθεση κατά τη διάρκεια των εγκαινίων της το βράδυ της Δευτέρας 10 Δεκεμβρίου

΄Ισως να μην μπορεί να μας εμπνεύσει στο νικηφόρο επίπεδο αλλά στο ότι η προσπάθεια, η συγκρότηση και η ελπίδα είναι απαραίτητη σε όλες τις εποχές». Τα εκθέματα προέρχονται από το ιστορικό και φωτογραφικό αρχείο του Μουσείου Μπενάκη. Επιμέλεια έκθεσης: Τάσος Σακελλαρόπουλος, Μαρία Δημητριάδου (Μουσείο Μπενάκη – Ιστορικά Αρχεία). Σχεδιασμός έκθεσης: Παύλος Θανόπουλος. Μουσείο Μπενάκη – Κεντρικό Κτήριο. Εγκαίνια: 10 Δεκεμβρίου 2012. Διάρκεια: 12 Δεκεμβρίου 2012 – 10 Φεβρουαρίου 2013.

[tovima.gr]

 

About these ads