dr

 

Ο τρίτος θάλαμος είναι ο τελευταίος του ταφικού μνημείου, στο λόφο Καστά της Αμφίπολης, καθώς δεν υπάρχει, τελικά, τέταρτο θύρωμα. Η διαπίστωση αυτή κορυφώνει την αγωνία για τα θρυλούμενα «μυστικά» του τάφου και την ταυτότητα του επιφανούς νεκρού του, καθώς, εντός των επόμενων ημερών, η σκαπάνη αναμένεται να γράψει τον επίλογο της ανασκαφής. Εκτός και αν το μνημείο μάς επιφυλάσσει μια ακόμη έκπληξη: έναν υπόγειο χώρο κάτω από τον τρίτο θάλαμο, ενδεχόμενο που δεν μπορούν να αποκλείσουν για την ώρα οι ανασκαφείς.

Νέα δεδομένα φαίνεται πως δημιουργεί και η διαπίστωση της ανασκαφικής ομάδας πως «η κατάχωση αλλά και η κατασκευή των τοίχων σφράγισης έγιναν σε υστερότερο χρόνο». Διαπίστωση που ενισχύει τα σενάρια που έχουν διατυπωθεί ότι είτε το μνημείο λειτούργησε, σε μια πρώτη φάση, ως επισκέψιμος χώρος, ως ένα ηρώο δηλαδή ή πολυάνδριο, είτε ότι γνώρισε διαφορετικές φάσεις ως ταφικό μνημείο.

Με βάση πάντως τα ανασκαφικά δεδομένα -«όπως η εύρεση της ανατολικής Σφίγγας στον τρίτο θάλαμο», γεγονός που δημιούργησε πολλά ερωτηματικά- η ανασκαφική ομάδα φαίνεται να απομακρύνεται από την αρχική της θέση (πως η δημιουργία του μνημείου και η σφράγισή του ταυτίζονται χρονικά) και να προσανατολίζεται προς τη νέα εκδοχή που αναφέραμε. Με την επισήμανση πως «και αυτή η υπόθεση εργασίας απαιτεί συστηματική μελέτη».

1,5 μέτρο βαθύτερος
Το ερώτημα που αυτήν τη στιγμή απασχολεί την ανασκαφική ομάδα της Κατερίνας Περιστέρη είναι τι κρύβεται κάτω από το δάπεδο του τρίτου θαλάμου. Το στρωμένο με πωρόλιθους δάπεδο βρίσκεται στην ίδια ευθεία με τα δάπεδα των δύο προηγούμενων χώρων. Ωστόσο, ο τρίτος θάλαμος παρουσιάζει μεγάλη ακαταστασία. Η γεωλογική τομή που πραγματοποιήθηκε στο χώρο έχει αποδείξει -σύμφωνα με χθεσινή ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ- «ότι το βάθος του τρίτου θαλάμου είναι 7,53 μέτρα». Είναι, δηλαδή, «τουλάχιστον 1,50 μέτρο βαθύτερος από τους προηγούμενους», μετρώντας από το ύψος της θόλου. Στον πρώτο και το δεύτερο θάλαμο το ύψος του δαπέδου από τη θόλο είναι 6 μέτρα.

Μέχρι χθες η ανασκαφή, στον τρίτο θάλαμο, είχε προχωρήσει κατά μισό μέτρο κάτω από την επιφάνεια του δαπέδου. Κι εδώ, όπως στους προηγούμενους χώρους, οι αρχαιολόγοι έρχονται αντιμέτωποι με τις ίδιες αμμώδεις επιχώσεις. Στις επιχώσεις αυτές, όπου εντοπίστηκε το πανέμορφο κεφάλι της μίας Σφίγγας, η ανασκαφή αποκάλυψε και άλλα ευρήματα που ανήκουν στα δύο γλυπτά που φρουρούν την είσοδο του μνημείου αλλά και τμήματα από το κατεστραμμένο κομμάτι του ψηφιδωτού που εικονογραφεί, με τρόπο συναρπαστικό, την αρπαγή της Περσεφόνης από τον Πλούτωνα. Κάτω από τους πωρόλιθους του δαπέδου βρέθηκαν τμήματα των φτερών των Σφιγγών που επιτρέπουν την πλήρη αποκατάστασή τους και μέρος από το λαιμό της δεύτερης Σφίγγας που είναι σμιλεμένο «στην ίδια ποιότητα μαρμάρου και είναι εφάμιλλης γλυπτικής αξίας».

Η ανασκαφή θα δείξει αν υπάρχει «ψευδοπάτωμα»

«Πώς είναι δυνατόν μετά από τόση πολυτέλεια να έχουμε ένα ευτελές δάπεδο, στον τρίτο θάλαμο. Μήπως πρόκειται για οριζόντιο τοίχο σφράγισης;», ρωτήθηκε η γενική γραμματέας Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, μετά τη χθεσινή ενημέρωση των δημοσιογράφων, στο Μουσείο της Αμφίπολης, που έγινε από την εκπρόσωπο του ΥΠΠΟΑ, Αννα Παναγιωταρέα. «Αποτελεί και για μας υπόθεση εργασίας», απάντησε η κ. Μενδώνη. «Αρα δεν μπορούμε να το αποκλείσουμε αλλά ούτε και να το επιβεβαιώσουμε με τα σημερινά δεδομένα».

Δεν υπάρχει τρίτο θύρωμα
Οριστικά, πάντως, ξεκαθαρίζει το θέμα του τέταρτου θυρώματος που είχε δημιουργήσει προσδοκίες για την ύπαρξη ενός ακόμη θαλάμου. Τελικά η ύπαρξή του δεν επιβεβαιώνεται. «Η λαθεμένη εντύπωση δόθηκε καθώς στο σημείο αυτό έχει αφαιρεθεί μαρμάρινος ορθοστάτης. Επομένως δεν υπάρχει θύρωμα στον τρίτο θάλαμο», σημειώνεται στην ανακοίνωση του υπουργείου.
Οι ενδείξεις πως ο τάφος έχει συληθεί είναι πολλές. Ωστόσο, το ερώτημα ετέθη για μία ακόμη φορά στην κ. Μενδώνη. «Ο τάφος έχει δεχθεί σαφέστατα ανθρώπινη παρέμβαση, μέχρι εδώ που βρισκόμαστε», υπογράμμισε η γενική γραμματέας Πολιτισμού και πρόσθεσε: «Από την αρχή της ενημέρωσης έχουμε πει -κι έχουμε πολλές φορές επαναλάβει- ότι έχουμε ισχυρότατες ενδείξεις δράσης τυμβωρύχων».
Το ερώτημα για την ταυτότητα του «ενοίκου» του τάφου δεν έχει πάψει στιγμή να απασχολεί την κοινή γνώμη. «Μήπως είναι θαμμένος κάποιος βασιλιάς;», ρωτήθηκε η κ. Μενδώνη.

«Το ποιος είναι θαμμένος δεν μπορούμε να το πούμε πριν ολοκληρωθεί η ανασκαφή και πολύ πιθανόν πριν να ολοκληρωθεί και η μελέτη του μνημείου η οποία μπορεί να κρατήσει κάποια χρόνια», απάντησε η γενική γραμματέας Πολιτισμού. «Ομως τις προσδοκίες όλων μας το μνημείο τις έχει ικανοποιήσει, εξαιτίας τις μοναδικότητάς του. Είναι εξαιρετικά σημαντικό ως αναπτυξιακός πόρος για τον τόπο. Είναι ένα μοναδικό εύρημα για την επιστήμη της Αρχαιολογίας, το οποίο θα απασχολήσει, για πολλά χρόνια, τους ειδικούς επιστήμονες».

Η γενική γραμματέας Πολιτισμού σχολίασε, μετά από ερώτηση, και τα όσα υποστηρίζει η Αμερικανίδα αρχαιολόγος Ντόροθι Κινγκ, ότι δηλαδή βρέθηκαν επιγραφές στον περίβολο του μνημείου: «Το 2013, όταν αποκαλύφθηκε το μαρμάρινο μέρος του περιβόλου, φωτογραφίες του οποίου έδωσε στη δημοσιότητα η ανασκαφέας, εντοπίστηκαν σημάδια των μαστόρων της εποχής. Πρόκειται για μεμονωμένα γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου τα οποία συνηγορούν στη χρονολόγηση του μνημείου».

Εάν η διερεύνηση του τρίτου θαλάμου δεν κρύβει νέες εκπλήξεις, η ανασκαφή θα ολοκληρωθεί μέσα στο επόμενο δεκαήμερο. Χθες, είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε «από κοντά» τη συγκλονιστική στιγμή που το σκουπάκι των αρχαιολόγων αποκάλυψε το πρόσωπο της Περσεφόνης από το περίφημο ψηφιδωτό του δεύτερου θαλάμου. Περίπου 2.300 χρόνια από τη δημιουργία του… Χάρη στο βιντεάκι που έδωσε στη δημοσιότητα το υπουργείο Πολιτισμού. Είναι μία από τις πολλές συγκλονιστικές στιγμές που μας χάρισε μέχρι σήμερα η ανασκαφή του μοναδικού μνημείου.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΡΑΤΖΑΦΕΡΗΣ
akaratzaferis@e-typos.com

Advertisements