Αρχική

Φιλική Εταιρεία, 200 χρόνια από την ίδρυσή της

Σχολιάστε


Από Άρδην-Ρήξη

Το εισαγωγικό σημείωμα από το αφιέρωμα του Άρδην (τ. 97) για τα διακόσια χρόνια από την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας.

Διακόσια χρόνια μετά

filiki etaireiaEδώ και δυόμισι χιλιάδες χρόνια, ο ελληνισμός ζει και αναπνέει κοιτάζοντας διαρκώς προς τα «έξω»· έφτασε στα πέρατα της Δύσης –τις στήλες του Ηρακλέους– και της Ανατολής, μέχρι τις Ινδίες. Περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο λαό διαμόρφωσε τον κόσμο και τον πολιτισμό που ξέρουμε, τον χριστιανισμό, τη φιλοσοφία, τον ορθό λόγο, την τέχνη. Και πάντα φεύγοντας, την στενοχωρία ενός τόπου μικρού, τραβώντας για τους ανοικτούς ορίζοντες. Ακόμα και μέχρι τον 19ο αιώνα, σκλαβωμένοι, συνεχίζαμε να αρδεύουμε την ανατολική Ευρώπη, τα Βαλκάνια, την Εγγύς Ανατολή.

Τόσο πολύ που κάποτε εξαντλήσαμε αυτή την αστείρευτη πηγή που έδωσε τον «θαυμαστό ελληνικό κόσμο». Και μείναμε ξέπνοοι, εξαντλημένοι, κουβαλώντας σαν βάρος τρεις ή έξι χιλιάδες χρόνια ιστορία. Η δημογραφική κατάρρευση, η οικονομική κρίση, ο νεο-οθωμανισμός, ο κατακλυσμός από ξένους λαούς και κουλτούρες, η πολιτισμική παρακμή, απειλούν πια με αφανισμό, με τελεσίδικο στέρεμα, την ίδια αυτή πηγή που την πιστεύαμε ανεξάντλητη και γι’ αυτό τόσο γενναιόδωρα την ξοδεύαμε, και σήμερα κινδυνεύουμε να μεταβληθούμε σε ένα απλό σύνορο των κόσμων. Η Φιλική Εταιρεία δοκίμασε να μεταβάλει, και πάλι, αυτό που έγινε σύνορο σε οικουμένη, σε ό,τι δηλαδή υπήρξε για πάνω από δύο χιλιάδες χρόνια, μέχρι και το Βυζάντιο, ο ελληνικός κόσμος. Γι’ αυτό στοχοθέτησε τη συμπερίληψη όλου του βαλκανικού χώρου, με κέντρο την Κωνσταντινούπολη, τη φυσική του πρωτεύουσα, στο επαναστατικό της σχέδιο.

Συχνά έχει υποστηριχτεί, όπως έγινε και για τη Φιλική Εταιρεία, πως οι δύο μεγάλοι ποιητές της παλιγγενεσίας, ο Σολωμός και ο Κάλβος θα μείνουν αποσπασματικοί, ο Σολωμός θα αφήσει ατελείωτους τους Ελεύθερους Πολιορκημένους, ο Κάλβος θα σιωπήσει από τα τριάντα τέσσερα (34) χρόνια του. Ο Νικόλας Κάλας, μάλιστα, θα γράψει για το θέμα αυτό, ίσως σε μια από τις πιο σφαλερές κριτικές τοποθετήσεις του:

«Ο Σολωμός είχε μάλλον αδύνατη ποιητική φλέβα –μας έδωσε μόνο κάτι ωραία λυρικά τραγούδια– όσο για τον Κάλβο…, ο πατριωτισμός του είναι πολύ διανοητικός και ατομικιστικός για ένα αίσθημα τόσο μαζικό όπως είναι ο πατριωτικός ενθουσιασμός». (Νικόλας Κάλας, Κείμενα ποιητικής και αισθητικής, Πλέθρον, Αθήνα 1982, σ. 56 ).

Για άλλη μια φορά, φαίνεται πως ο Γεώργιος Σεφέρης έλυσε το «μυστήριο» πολύ πιο αποτελεσματικά:

Μπορούμε να στοχαστούμε πολλά για τη μοίρα της φυλής και του ελληνικού λόγου, όταν λογαριάσουμε ότι, σε μια ορισμένη στιγμή που το Γένος αρχίζει να βγαίνει από έναν μεγάλο ύπνο, τα έργα δύο μοναδικών ποιητών είναι σημαδεμένα από κάτι τέτοιες καρβουνοσακούλες.

(Γ. Σεφέρης, Δοκιμές, Α΄ (1936-1947), Ίκαρος, Αθήνα 1974, σ. 210).

Περισσότερα…

Οι Βρετανοί τιμούν τον Ανδρέα Κάλβο

Σχολιάστε


Andreas Kalbos

Μια έκθεση με βιογραφικό υλικό, αποκαλυπτήρια της αναμνηστικής ταφικής πλάκας του στη νέα θέση της στο Μουσείο του Λάουθ, επίσκεψη στην εκκλησία της Αγίας Μαργαρίτας στο Κέντινγκτον όπου είχε αρχικά ταφεί κι ένα κυνήγι αναζήτησης του προσώπου του Κάλβου σε παλιές φωτογραφίες και οικογενειακά άλμπουμ περιλαμβάνει το αφιέρωμα στον Ανδρέα Κάλβο που διοργανώνει η Louth Naturalists’, Antiquarian & Literary Society και το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού.

Οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν το Σάββατο 21 Ιουνίου, στο Μουσείο του Λάουθ, της μικρής πόλης στο Λινκολνσάιρ της ανατολικής Αγγλίας όπου ο Ανδρέας Κάλβος πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του.

Η γνωριμία με τη Σάρλοτ και η εγκατάσταση στην Αγγλία

Γεννημένος στη Ζάκυνθο το 1792, ο Κάλβος έζησε στην Ιταλία του καρμποναρισμού, τύπωσε τις πατριωτικές Ωδές του στη Γενεύη και στο Παρίσι, δίδαξε για χρόνια στην Ιόνιο Ακαδημία στην Κέρκυρα και από το 1852 εγκαταστάθηκε στη Μεγάλη Βρετανία, ακολουθώντας τη δεύτερη σύζυγό του, Σάρλοτ Ογκάστα Γουάνταμς. Ο Κάλβος είχε γνωρίσει την κατά είκοσι χρόνια νεότερή του Σάρλοτ στην Κέρκυρα, όταν εκείνη διηύθυνε ένα σχολείο θηλέων στο νησί.

Στην Αγγλία το ζευγάρι εγκαταστάθηκε αρχικά στο Λονδίνο. Παντρεύτηκαν στις 5 Φεβρουαρίου του 1853 και από το 1857 ως το 1865 διηύθυναν ένα σχολείο θηλέων στην πολύ μοδάτη για την εποχή λεωφόρο Σάδερλαντ, στο Μέιντα Βέιλ του δυτικού Λονδίνου. Στα τέλη του 1865 μετακομίζουν από το ζωηρό Λονδίνο στην ήσυχη επαρχία του Λάουθ -για λόγους που παραμένουν αδιευκρίνιστοι-, όπου η Σάρλοτ αναλαμβάνει τη διεύθυνση ενός σχολείου θηλέων στην οδό Χάι Χολμ.

Αναμνηστική πλάκα στο σπίτι όπου έμεινε ο Ανδρέας Κάλβος, στη λεωφόρο Σάδερλαντ, στο Μέιντα Βέιλ του δυτικού Λονδίνου. Πηγή: http://www.londonremembers.com/memorials/andreas-kalvos

Αναμνηστική πλάκα στο σπίτι όπου έμεινε ο Ανδρέας Κάλβος, στη λεωφόρο Σάδερλαντ, στο Μέιντα Βέιλ του δυτικού Λονδίνου. Πηγή: http://www.londonremembers.com/memorials/andreas-kalvos

Περισσότερα…

Ἁνδρέα Κάλβου – Αἱ Εὑχαί (…Παρὰ προστάτας ῾νἄχωμεν.)

Σχολιάστε


Σήμερα δεν μπορώ παρά να θυμηθώ τον Ανδρέα Κάλβο, ένα μεγάλο ποιητή σχεδόν ξεχασμένο μέσα στην σκόνη της Ιστορίας που όλο και λιγότερο διαβάζουμε.Έναν ποιητή που έμεινε χωρίς πρόσωπο (καθώς δεν υπάρχει ούτε ένα σωζόμενο πορτραίτο του) αλλά με μια φωνή που αν και δύσκολα αναγνωρίστηκε, ακόμη και σήμερα παραμένει θαρραλέα. Ωδές και ευχές που ακούγονται κατάρες σε όσους πανηγυρίζουν ως επιτυχία τα αυξανόμενα δεσμά της υποτέλειας μας. Η έκτη ωδή, οι ευχές, γράφτηκε το 1825, το έτος που η Ελλάδα με μια συμφωνία δέχθηκε επίσημα την αγγλική προστασία, και η οποία έμεινε έπειτα γνωστή ως «Πράξις Υποταγής»…

ᾨδὴ ἔκτη, Αἱ εὐχαί

α´

Τῆς θαλάσσης καλήτερα
φουσκωμένα τὰ κύματα
῾νὰ πνίξουν τὴν πατρίδα μου
ὡσὰν ἀπελπισμένην,
ἔρημον βάρκαν.

β´

῾Στὴν στεριάν, ῾ς τὰ νησία
καλήτερα μίαν φλόγα
῾νὰ ἰδῶ παντοῦ χυμένην,
τρώγουσαν πόλεις, δάση,
λαοὺς καὶ ἐλπίδας.

γ´

Καλήτερα, καλήτερα
διασκορπισμένοι οἱ Ἕλληνες
῾νὰ τρέχωσι τὸν κόσμον,
μὲ ἐξαπλωμένην χεῖρα
ψωμοζητοῦντες·

δ´

Παρὰ προστάτας ῾νἄχωμεν.
Μὲ ποτὲ δὲν ἐθάμβωσαν
πλούτη ἢ μεγάλα ὀνόματα,
μὲ ποτὲ δὲν ἐθάμβωσαν
σκήπτρων ἀκτῖνες.

Περισσότερα…