Αρχική

Γ. Ναστούλης: Η αυτοκέφαλη αρχιεπισκοπή Αχρίδας και η εμπλοκή του Οικουμενικού Πατριαρχείου στη διελκυστίνδα Σκοπίων – Αθήνας

1 σχόλιο


Από Αντίφωνο (ημερομηνία δημοσίευσης: 4/6/18)

Η γεω-θεολογία του «μακεδονικού» ζητήματος.

Τις τελευταίες μέρες ήρθε στη δημοσιότητα η ύπαρξη επιστολής της Εκκλησίας των Σκοπίων (ΠΓΔΜ) προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο με την οποία ζητά να γίνει αυτοκέφαλη με το όνομα «Αρχιεπισκοπή Αχρίδας και Πρώτης Ιουστινιανής». Η εκούσια εγκατάλειψη του όρου «μακεδονική» από τη σημερινή της ονομασία (Μακεδονική Ορθόδοξη Εκκλησία – Αρχιεπισκοπή Αχρίδας), υποκινεί ένα πολύπλοκο νομοκανονικό όσο και ακανθώδες πολιτικό ζήτημα που θα δοκιμάσει τις αντοχές της ελληνικής διπλωματίας, καθόσον τα Σκόπια στο κρισιμότερο σημείο της διαπραγμάτευσης για το «όνομα» εμπλέκουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο, με κανονικώς επιλήψιμο τρόπο –ανήκουν στο Πατριαρχείο Σερβίας από το οποίο ανεξαρτητοποιήθηκαν πραξικοπηματικά-εξασφαλίζοντας έμμεση αναγνώριση ιστορίας χιλίων ετών, σφετεριζόμενα την Αρχιεπισκοπή Αχρίδας, η οποία ήταν ιδρυτικώς ελληνική, με Έλληνες Μητροπολίτες και Επισκόπους και εθνολογικώς μικτή. Μάλιστα η εργαλειοποίηση του Οικουμενικού Πατριαρχείου και η εμπλοκή του, εμμέσως, στις γεωπολιτικές συμπληγάδες ΗΠΑ – Ρωσίας προοιωνίζεται περιδινήσεις σε αχαρτογράφητα νερά για την οικουμενική Ορθοδοξία και τα Βαλκάνια.

«Τα εκκλησιαστικά είωθε συμμεταβάλλεσθαι τοις πολιτικής». Η περιπέτειες του Εθνοφυλετισμού στα Βαλκάνια 

Η ελληνική επανάσταση του 1821 λειτούργησε ως γεννήτρια χειραφετητικών αντιδράσεων τόσο στο επίπεδο του έθνους, σε ένα μετά-βεστφαλικό ευρωπαϊκό γίγνεσθαι που στόχευε στη διάρρηξη της οσμανικής «πολιτειότητας», όσο και στο εκκλησιαστικό πεδίο ως αίτημα Αυτοκεφάλου.

Άλλοτε πραξικοπηματικά και άλλοτε στα όρια της κανονικής διαδικασίας τα νεοσύστατα εθνικά κράτη πετυχαίνουν το εκκλησιαστικό τους αυτοκέφαλο: η Ελλάδα το 1850, η Σερβία το 1879, η Ρουμανία αυτοανακηρύσσεται αυτοκέφαλη το 1859 (το Πατριαρχείο την αναγνώρισε ως αυτοκέφαλη το 1885).

Ειδική μνεία αξίζει η περίπτωση της Βουλγαρίας, η οποία βρέθηκε για πολλούς λόγους περισσότερο εκτεθειμένη στον εθνικισμό με συνέπεια μια ταραχώδη σχέση με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, από την «Ιστορία Σλαβινοβουλγαρική» του μοναχού Χιλανδαρηνού μέχρι το Χάτι Χουμαγιούν του 1856 που καλούσε σε μεταρρυθμίσεις τις θρησκευτικές κοινότητες και την ίδρυση από την οθωμανική κυβέρνηση της Εξαρχίας το 1870 (ανεξάρτητη εκκλησιαστική αρχή για όλους τους βουλγαρόφωνους).

Η Εξαρχία στον βαθμό που εισήγαγε εθνοφυλετικά κριτήρια χωρισμού εκκλησιαστικών διοικήσεων στον ίδιο τόπο, και μάλιστα όντας ένας αλλόπιστος εξωεκκλησιαστικός παράγων, προκάλεσε τη σφοδρή αντίδραση του Πατριαρχείου, καθώς στη Σύνοδο του 1872 καταδίκασε, ως αίρεση τον εθνοφυλετισμό, ως κριτήριο οργάνωσης της Εκκλησίας. Τελικά, παρά την καταδίκη, το ζήτημα αυτό πήρε εκρηκτικές διαστάσεις στην περίπτωση της Μακεδονίας, όπως θα δούμε στη συνέχεια, αλλά και στα ποικίλα προβλήματα της ορθόδοξης διασποράς.

1. Γεωγραφικές και ιστορικές εικόνες. Η Μακεδονία της Ελλάδας.

Παρά τη σύγκλιση όλων των γεωγράφων από την εποχή του Κλαύδιου Πτολεμαίου μέχρι τον Διαφωτισμό, ότι η Μακεδονία είναι μια επαρχία της Ελλάδας, τούτο δεν απηχείται με την ίδια ομοιογένεια στις «γεωγραφίες» Ελλήνων συγγραφέων του 18ου και 19ου αιώνα[1]. Το γεγονός ότι το πολιτικώς ζητούμενο ήταν μια Μακεδονία εντός Ελλάδος δημιουργούσε προβλήματα, αφού ενέπλεκε τους επίδοξους γεωγράφους σε μια οριοθέτηση δύο επιπέδων, την παλαιά και τη νέα, η σύγκριση των οποίων κατέληγε στη δημιουργία αρνητικού εδαφικού ισοζυγίου για το παρόν, εφόσον κάποια στιγμή στον χρόνο και οι άλλες βαλκανικές περιοχές είχαν μεγαλύτερη έκταση από αυτήν των πολιτικών διαιρέσεων της εποχής αυτής (19ος).

Η χαρτογραφική έτσι απεικόνιση ελάχιστα ευνοούσε τη συγκρότηση μιας λεπτομερούς εικόνας των βαλκανικών περιοχών και σε κάθε περίπτωση άφηνε ασάφειες που προοιωνίζονταν μεθοριακές εκκρεμότητες για όλες τις όμορες επικράτειες. Και η Μακεδονία ανήκε σε αυτήν την κατηγορία. Ωστόσο οι γεωγραφικές εικόνες δεν αποτελούν στοιχεία ή πρόκριμα για μια διαμόρφωση συμπαγών εθνικών χώρων, διότι ενώ οι περιοχές εμφανίζονταν με κριτήριο την τρέχουσα πολιτική διαίρεση ή την αρχαία Γεωγραφία, τα κριτήρια ταυτότητας ή ετερότητας βρίσκονταν στους χώρους της δημογραφίας, της γλώσσας, της εθνογραφίας, της ιστορίας. Βεβαίως εκφεύγει από τους στόχους του παρόντος μια λεπτομερής αναφορά στο πολυσχιδές φυλετικο-εθνοτικό φαινόμενο της Μακεδονίας και στις εθνογενετικές διεργασίες στους κόλπους της παρακμάζουσας οσμανικής αυτοκρατορίας. Για την ώρα αρκεί να δειχθεί ότι η προβολή της αρχαίας Μακεδονίας, στην Ελλάδα, τουλάχιστον της εποχής εκείνης, επιτελέστηκε σε βάρος της νεότερης πρόσληψής της, ως σημείου αναφοράς του έθνους και ως σημαντικού αλυτρωτικού επιχειρήματος.

Περισσότερα…

ΕΝ ΛΟΓΩ ΑΛΗΘΕΙΑΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΛΟΗΣ : ΓΕΝΕΣΗ ΚΑΙ ΠΛΟΚΗ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ

Σχολιάστε


Ο Γεώργιος Νεκτάριος Αθ. Λόης, στην εκπομπή του Τηλεοπτικού Σταθμού της Ιεράς Μητροπόλεως Πατρών «Εν λόγω αληθείας», με τον π. Νικόλαο Μεσσαλά.

Πόσο «Μακεδόνες» είναι οι Σκοπιανοί;

1 σχόλιο


Nikolaos TsirelisΕκπληκτική παρουσίαση του Σύγχρονου Ελληνικού κράτους και των γειτόνων του, μέσα από 250 διαφάνειες από τον κ.Νικόλαο Τσιρέλη.

Μία εξαιρετικά τεκμηριωμένη ομιλία, με θέμα «Πόσο «Μακεδόνες» είναι οι Σκοπιανοί;» είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν οι φίλοι της Σχολής Γονέων Κατερίνης- Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κατερίνης τη Δευτέρα 18/11/2013, από τον δικηγόρο κ. Νικόλαο Τσιρέλη στο συνεδριακό Κέντρο του δήμου Κατερίνης.

Συνδιοργανωτές της εξαιρετικής αυτής εκδήλωσης ήταν τα Αικατερίνεια 2013, ο Σύλλογος Μικρασιατών Πιερίας και ο Μορφωτικός Σύλλογος «Αλέξανδρος Υψηλάντης».

Ο 19ος αιώνα με τον έντονο εθνικισμό των Βουλγάρων, τη δημιουργία της «Μεγάλης Βουλγαρίας» με τη συνθήκη του Αγ. Στεφάνου το 1878 (διάρκειας 130 ημερών), την ίδρυση για 7 χρόνια της Ανατολικής Ρωμυλίας και την ανακατάληψή της από τους Βουλγάρους. Με την αποσκίρτηση της Εκκλησίας από το Πατριαρχείο δημιουργείται η Εξαρχική Εκκλησία της Βουλγαρίας και αρχίζει στην Οθωμανική ακόμη Μακεδονία έντονη προπαγάνδα και στη συνέχεια βιαιοπραγίες από τους κομιτατζήδες για αλλοτρίωση του ελληνικού στοιχείου της Μακεδονίας. Περισσότερα στο βίντεο που ακολουθεί!!!

Γεώργιος Νεκτάριος Αθ. Λόης – Ἡ Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία τῆς Μακεδονίας στή σερβική ἱστοριογραφία

Σχολιάστε


Σχετική δημοσίευση εδώ

Γεώργιος Νεκτάριος Αθ. Λόης – Ἡ Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία τῆς Μακεδονίας στή σερβική ἱστοριογραφία

4 Σχόλια


Τά ἐδάφη τῆς σημερινῆς Πρώην Γιουγκοσλαβικῆς Δημοκρατίας τῆς Μακεδονίας (ΠΓΔΜ) ἁπλώνονται κατά μῆκος τοῦ ποταμοῦ Βαρδάρη (Ἀξιοῦ) καί ἀποτελοῦν γεωγραφικά ἕνα ἑνιαῖο σύνολο μέ τή σερβική κοιλάδα τοῦ ποταμοῦ Μοράβα. Ἀπό ἱστορικῆς ἀπόψεως, τά σημερινά βόρεια καί κεντρικά διαμερίσματα τῆς ΠΓΔΜ ἀποτελοῦσαν τό νότιο τμῆμα τῆς λεγόμενης Παλαιᾶς Σερβίας. Γι’ αὐτό πολλοί Σέρβοι ἱστορικοί θεωροῦν ὅτι ὁ ὅρος «Μακεδονία», πού χρησιμοποιήθηκε γιά τήν περιοχή αὐτή κατά τόν 19ο αἰώνα, ἦταν ἐσφαλμένος, ἐπειδή ἐπρόκειτο γιά μία περιοχή καθαρά σερβική, στήν ὁποία ἁπλωνόταν τό πρῶτο μεσαιωνικό σερβικό κράτος, τό ὁποῖο μάλιστα γιά ἀρκετό χρονικό διάστημα εἶχε πρωτεύουσα τά Σκόπια.1 Τό μαρτυροῦν αὐτό πολυάριθμα ἱστορικά μνημεῖα, πολλά ἀπό τά ὁποία σώζονται καί σήμερα.

Σέ διάφορες περιοχές βρίσκονται σερβικές ἐκκλησίες, μοναστήρια καί ἐρείπια σερβικῶν ἀρχαίων πόλεων μέ σερβικές ἐπιγραφές.2 Ἐπίσης, ἡ πόλη τῶν Σκοπίων ἦταν πολύ σημαντική γιά τή μεσαιωνική Σερβία. Στά Σκόπια, στίς 8 Ἀπριλίου 1346, συνεκλήθη ἡ τοπική κληρικολαϊκή Σύνοδος, ἡ ὁποία ἀνακήρυξε τόν Ἀρχιεπίσκοπο Σερβίας Ἰωαννίκιο σέ Πατριάρχη. Στά Σκόπια, στίς 15 Ἀπριλίου 1346, ὁ Πατριάρχης Ἰωαννίκιος ἔστεψε τόν Ντοῦσαν σέ Αὐτοκράτορα. Ἀξίζει ἐδῶ νά ἀναφέρουμε ὅτι ὁ Βασιλιάς Στέφανος Ντοῦσαν (1331-1355) ὅταν κατέλαβε μεγάλα τμήματα τῆς Μακεδονίας, ἐπεκτείνοντας τά σύνορα τοῦ σερβικοῦ κράτους, ἀνακήρυξε τόν ἑαυτό τοῦ “Βασιλέα καί Αὐτοκράτορα Σέρβων καί Ρωμαίων”3, γεγονός τό ὁποῖο δείχνει ἀνάγλυφα ὅτι εἶχε ἐπεκτείνει τήν κυριαρχία του ἀνάμεσα σέ ἑλληνικούς πληθυσμούς. Γι’ αὐτόν ἀκριβῶς τόν λόγο χώρισε καί τό μεγάλο κράτος του σέ δυό τμήματα, στό βόρειο μέ τίς “σερβικές χώρες”, ὅπου τοποθέτησε ὡς διοικητή τόν νεότερο γιό του Οὖρος, καί στό νότιο μέ τίς “ἑλληνικές χώρες” πού τό διοικοῦσε ἄμεσα ὁ ἴδιος.4

Εἶναι γεγονός ὅτι οἱ Ὀθωμανοί ὅταν ἔφτασαν στά βόρειο-κεντρικά διαμερίσματα τῆς σημερινῆς ΠΓΔΜ μετά τή μάχη στήν κοιλάδα τοῦ Ἔβρου, στούς Τσερνομιανούς, τό ἔτος 1371, συνάντησαν μόνο Σέρβους. Εἶναι ἀρκετό νά ἀναφέρουμε ὅτι ὁ μεγαλύτερος Σέρβος ἥρωας τοῦ 14ου αἰώνα Μάρκο Κράλεβιτς, γιός τοῦ βασιλιᾶ Βουκάσιν, γεννήθηκε καί εἶχε ὡς ἕδρα του τήν πόλη Πρίλεπ. Εἶναι ἐπίσης, σημαντικό νά ἀναφέρουμε ὅτι στήν κεντρική καί βόρεια ΠΓΔΜ διατηρήθηκε τό ἔθιμο τῆς Slavas, δηλ. τῆς ἑορτῆς τοῦ προστάτη ἁγίου του σπιτιοῦ, κάτι πού ἀποτελεῖ ἀποκλειστικά καί μόνο σερβικό ἔθιμο.5 Τέλος, ἡ γλώσσα πού μιλοῦσαν οἱ πολίτες τῆς σημερινῆς βόρειας καί κεντρικῆς ΠΓΔΜ ἦταν κυρίως σερβική, μέ κάποιο μεῖγμα βουλγαρικῶν, ἀποτέλεσμα τῆς βουλγαρικῆς διεισδύσεως καί προπαγάνδας μετά τήν ἵδρυση τῆς Βουλγαρικῆς Ἐξαρχίας, τό ἔτος 1870.

Περισσότερα…