Αρχική

Marcus Alexander Templar : Ίδιες παθογένειες εν Ελλάδι 3.000 χρόνια μετά Θουκυδίδην

Σχολιάστε


Από DefencePoint.GR

Ο Θουκυδίδης υπήρξε αναμφισβήτητα ο πατέρας της σύγχρονης, ρεαλιστικής, πολιτικής σκέψης. Περιγράφοντας τα γεγονότα του Πελοποννησιακού Πολέμου κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εξέλιξη του πολέμου αυτού επηρεάστηκε από τον φόβο, την τιμή και το ατομικό συμφέρον.

thucydides

Του Marcus Alexander Templar (από ομιλία στη Νέα Υόρκη στις 28 Ιουνίου)
ΠΗΓΗ: http://www.greekamericannewsagency.com/, 8 Ιουλίου 2014
ΑΠΟΔΟΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Παντελής Καρύκας

Όσον αφορά τον φόβο, ο Θουκυδίδης, αναφέρει ότι ο φόβος για την ισχυροποίηση της Αθήνας οδήγησε στην Σπάρτη στον εναντίον της πόλεμο. Από την άλλη ο Περικλής, στον Επιτάφιο λόγο του, εκφωνεί το περίφημο «ανδρών επιφανών πάσα γη τάφος», τιμώντας τους νεκρούς Αθηναίους του πρώτου έτους του πολέμου. Το ατομικό συμφέρον επίσης, κατά τον Θουκυδίδη, αποτέλεσε την αιτία της αθηναϊκής ήττας, καθώς το ατομικό υπερίσχυσε του γενικού συμφέροντος.

Ο Ξενοφών, ο οποίος στα «Ελληνικά» του, συνέχισε την αφήγηση του Θουκυδίδη, περιγράφει την παράδοση της Αθήνας στην Σπάρτη, το 404 π.Χ. ύστερα από 27 ολόκληρα χρόνια πολέμου. Η Αθήνα υποχρεώθηκε να γκρεμίσει τα Μακρά Τείχη, να παραδώσει τον στόλο της και την ηγεμονίας της. Κορίνθιοι και Θηβαίοι, σύμμαχοι αμφότεροι της Σπάρτης, απαίτησαν την ολοκληρωτική καταστροφή της Αθήνας , την ισοπέδωσή της και των πώληση ως σκλάβων όλων των κατοίκων της. Οι Σπαρτιάτες όμως, με μεγαθυμία, αρνήθηκαν να καταστρέψουν την πόλη που είχε σώσει την Ελλάδα στα Μηδικά.

Ο Θουκυδίδης, περιγράφει με θαυμαστή ακρίβεια τις αιτίες της αθηναϊκής ήττας, ως εξής:

  1. Οι διάδοχοι του Περικλή ενήργησαν με βάσει τις προσωπικές τους φιλοδοξίες και όχι το καλό της πόλης.
  2. Ο Περικλής ήταν ικανός να κερδίζει τον λαό με την προσωπικότητά του. Οι διάδοχοί του, λόγω της μεταξύ τους πολιτικής διαμάχης για τη εξουσία, απλώς έλεγαν στον λαό αυτό που ήθελε να ακούσει.
  3. Η Σικελική Εκστρατεία κατέληξε σε καταστροφή γιατί οι Αθηναίοι, λόγω πάλι των εσωτερικών συγκρούσεων για την εξουσία, δεν ενίσχυσαν εγκαίρως και επαρκώς τα εκεί μαχόμενα τμήματά τους.
  4. Ακόμα και μετά την καταστροφή στην Σικελία, η Αθήνα άντεξε μόνης της έναντι στις πολλαπλάσιες εχθρικές δυνάμεις, μέχρις ότου οι εσωτερικές έριδες την κατέστρεψαν.

Περισσότερα…

Advertisements

O Θουκυδίδης, η προέλευση των Ελλήνων και το όνομα Ελλάς

Σχολιάστε


Από Ερανιστής

«Καί ἐπέπεσε πολλά και χαλεπά κατά στάσιν ταῖς πόλεσιν, γιγνόμενα μέν καί ἀεὶ ἐσόμενα, έως άν ἡ αὐτή φύσις ἀνθρώπων».

Θουκυδίδης, Ιστορίαι 3.2

Γράφει ο Ερανιστής

Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος ανάμεσα στη Αθηναϊκή και την Πελοποννησιακή Συμμαχία, υπό την ηγεμονία της Σπάρτης, διήρκεσε, με μερικές ανακωχές, από το 431 π.Χ. έως το 404 π.Χ. και έληξε με την ολοκληρωτική ήττα των Αθηναίων, δίνοντας τέλος στον πολιτισμικό «χρυσό αιώνα».

Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος ανάμεσα στη Αθηναϊκή και την Πελοποννησιακή Συμμαχία, υπό την ηγεμονία της Σπάρτης, διήρκεσε, με μερικές ανακωχές, από το 431 π.Χ. έως το 404 π.Χ. και έληξε με την ολοκληρωτική ήττα των Αθηναίων, δίνοντας τέλος στον πολιτισμικό «χρυσό αιώνα».

Όπως γνωρίζουμε ενδεχομένως από τα σχολικά μας χρόνια, ο Έλλην ιστορικός Θουκυδίδης έζησε μεταξύ 460 – 398 π.Χ.. και έγινε παγκοσμίως γνωστός για τη συγγραφή της κλασικής Ιστορίας του Πελοποννησιακού Πολέμου. Στο έργο της ζωής του αφηγείται γεγονότα που συνέβησαν κατά τον εμφύλιο πόλεμο μεταξύ της Αθήνας και της Σπάρτης· ο Πελοποννησιακός Πόλεμος κράτησε από το 431 έως το 404 π.Χ., με ένα επτάχρονο διάλειμμα “ύποπτης ανακωχής”. Στο προοίμιο του έργου διαβάζουμε:

1. Θουκυδίδης, ο Αθηναίος, έγραψε την ιστορίαν του πολέμου μεταξύ των Πελοποννησίων και των Αθηναίων. Την συγγραφήν αυτού ήρχισεν ευθύς εξ αρχής της εκρήξεώς του, διότι προείδεν ότι θ’ απέβαινε μεγάλος και περισσότερον αξιομνημόνευτος από κάθε προηγούμενον πόλεμον, και εσυμπέραινε τούτο από το γεγονός ότι αμφότερα τα Κράτη κατήρχοντο εις αυτόν, ενώ ευρίσκοντο εις την ακμήν της παντός είδους στρατιωτικής δυνάμεώς των, και ότι έβλεπε τους λοιπούς Έλληνας είτε τασσόμενους αμέσως, είτε διανοουμένους τουλάχιστον να ταχθούν προς το εν ή το άλλο μέρος. [1] Προοίμιον (1-23)

Η κίνησις αυτή ετάραξε τωόντι βαθύτατα την Ελλάδα, και μέρος υπό τους βαρβάρους και σχεδόν τον κόσμον όλον. Τα προγενέστερα γεγονότα και τα έτι παλαιότερα δεν δύνανται να εξακριβωθούν σαφώς, ένεκα της παρόδου πολλού χρόνου. Αλλά από τεκμήρια, τα οποία, ωθών την έρευνάν μου μέχρι του απωτάτου παρελθόντος, κρίνω αξιόπιστα, άγομαι να πιστεύσω ότι δεν υπήρξαν μεγάλα, ούτε υπό πολεμικήν, ούτε υπό άλλην έποψιν.

Ως προς την καταγωγή του, ο ίδιος αναφέρει ότι ήταν Θραξ, καθώς πατέρας του ήταν ο Όλορος, όνομα το οποίο επίσης ανήκε σε πολλούς βασιλείς της Θράκης. Ο Όλορος ήταν ιδιοκτήτης χρυσωρυχείων στην παράκτια περιοχή απέναντι από τη Θάσο και συνεπώς ευκατάστατος. Ο Θουκυδίδης γεννήθηκε στον Άλιμο και είχε συγγενικούς δεσμούς με τον Αθηναίο πολιτικό και στρατηγό Μιλτιάδη και έναν από τους γιούς του, τον Κίμωνα. Κατά την διάρκεια μιας εκστρατείας στην χερσόνησο της Κριμαίας, ο Μιλτιάδης παντρεύτηκε την Ηγησιπύλη, κόρη του Ολόρου, βασιλιά της Θράκης. Ο μέγας ιστορικός έλαβε κλασική μόρφωση και επηρεάσηκε από την σπουδαία φιλοσοφική παράδοση των Σοφιστών, αν και ήταν μάλλον αριστοκρατικής πολιτικής καταγωγής. Η συγγένεια και η συναναστροφή με τους κύκλους της αριστοκρατίας τον έφερε σε επαφή με ανθρώπους που διαμόρφωσαν την ιστορία της περιόδου για την οποία έγραψε. Ο χαρακτήρας του λέγεται ότι ήταν ψυχρός, μελαγχολικός και απαισιόδοξος.

Περισσότερα…

Ο Θουκυδίδης, η ρητορική του πολέμου και οι σαθρές δημοκρατίες

Σχολιάστε


Από Ερανιστής

Γράφει ο Θανάσης Μπαντές

Περικεφαλαία Σπαρτιάτη οπλίτη

Περικεφαλαία Σπαρτιάτη οπλίτη

Ο Περικλής είχε ξεκαθαρίσει ότι η Αθήνα είχε όλες τις δυνατότητες να κερδίσει τον πόλεμο με τη Σπάρτη, υπό τον όρο να μην υποπέσει στο λάθος των άσκοπων επιχειρήσεων που θα διασπάθιζαν τις στρατιωτικές της δυνάμεις.

Από την άλλη όμως η περίπτωση της Σικελίας ήταν αφόρητα δελεαστική. Νέα εδάφη, νέα λιμάνια, νέοι εμπορικοί δρόμοι, πρόσβαση σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Αν η Αθήνα κατάφερνε να βάλει στο χέρι τη Σικελία θα αποκτούσε ναυτική δύναμη χωρίς προηγούμενο. Το μόνο που έλλειπε ήταν το πρόσχημα: «Πολύ τους έσπρωξαν επίσης σ’ αυτό οι πρέσβεις των Εγεσταίων που βρίσκονταν στην Αθήνα κι επίμονα ζητούσαν τη βοήθειά τους. Ήταν γείτονες με τους Σελινουντίους κι είχαν πόλεμο μαζί τους για ζητήματα γάμων και για κάποιο αμφισβητούμενο κομμάτι γης, κι οι Σελινούντιοι, αφού κάλεσαν τους Συρακουσίους ως συμμάχους, τους πίεζαν αδιάκοπα με πολεμικές ενέργειες στη στεριά και στη θάλασσα.

Γι’ αυτό οι Εγεσταίοι, υπενθυμίζοντας στους Αθηναίους τη συμμαχία που είχαν κάνει τον καιρό του Λάχη, στη διάρκεια του προηγούμενου πολέμου, για την υπεράσπιση των Λεοντίνων (ο Θουκυδίδης αναφέρεται στον πόλεμο του 427 – 424 π. Χ. ανάμεσα στους Συρακουσίους και τους Λεοντίνους, όπου οι Αθηναίοι έστειλαν είκοσι καράβια με στρατηγούς το Λάχη και το Χαροιάδη και συμμετείχαν σε πολεμικές επιχειρήσεις προφασιζόμενοι τη φυλετική συγγένεια με τους Λεοντίνους – που ήταν Ίωνες – έχοντας όμως σκοπό να ελέγξουν μήπως στελνόταν στάρι από τη Σικελία στη Σπάρτη και, κυρίως, να ανιχνεύσουν τις δυνάμεις του νησιού για να δουν κατά πόσο ήταν δυνατό να το κατακτήσουν. Το ενδιαφέρον της Αθήνας για τη Σικελία δεν ήταν καθόλου ξαφνικό.), τους παρακαλούσαν να στείλουν καράβια να τους βοηθήσουν.

Πρόβαλλαν πολλά επιχειρήματα, το κυριότερο απ’ τα οποία ήταν πως, αν οι Συρακούσιοι, που έδιωξαν τους Λεοντίνους από τον τόπο τους, έμεναν ατιμώρητοι, θα υπόταζαν και τους υπόλοιπους συμμάχους των Αθηναίων και θα γίνονταν αυτοί κύριοι ολόκληρης της Σικελίας. Υπήρχε τότε κίντυνος μήπως, κάποια μέρα, Δωριείς αυτοί και άποικοι, έρθουν, με μεγάλη ετοιμασία, να βοηθήσουν τους Δωριείς της Πελοποννήσου, που ήταν ομόφυλοι τους και κείνοι που τους είχαν στείλει να ιδρύσουν τις αποικίες, και μαζί τους συντρίψουν τη δύναμη της Αθήνας». (βιβλίο έκτο, παράγραφος 6). Οι Αθηναίοι έστειλαν αμέσως πρέσβεις στην Έγεστα για να πληροφορηθούν τα σχετικά με την έκβαση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, ως εκείνη τη στιγμή, με τους Σελινουντίους, αλλά κυρίως, για να μάθουν αν όντως υπήρχαν στο δημόσιο ταμείο και στους ναούς της πόλης τα χρήματα που οι Εγεσταίοι πρέσβεις διατείνονταν ότι έχουν.

Περισσότερα…

Ο Θουκυδίδης, ο εμφύλιος στην Κέρκυρα και η έννοια της ιστορίας

Σχολιάστε


Από Ερανιστής

Peloponnisiakos Polemos

Γράφει ο Θανάσης Μπαντές

Ο εμφύλιος πόλεμος στην Κέρκυρα είναι αδύνατο να αντιμετωπιστεί ως γεγονός ξεκομμένο από τον υπόλοιπο αρχαιοελληνικό κόσμο. Κι αυτό γιατί η διαμάχη της Κέρκυρας με την Κόρινθο στάθηκε η απαρχή του πελοποννησιακού πολέμου. Υπήρξε δηλαδή η αφορμή – κι όχι το αίτιο – της σύγκρουσης της Αθήνας με τη Σπάρτη (και των συμμάχων), στο πλαίσιο της μοιρασιάς του κόσμου (στο πλαίσιο της εποχής), όπως ορίζει ο επεκτατισμός των ισχυρών. Γιατί οι προθέσεις της Αθήνας ήταν ξεκάθαρες και η μετατροπή της αθηναϊκής συμμαχίας σε αθηναϊκή ηγεμονία κάτι παραπάνω από αισθητή. Γιατί η Σπάρτη δε θα μπορούσε να ανεχτεί άλλο την ισχυροποίηση της Αθήνας. Γιατί η αποικιοκρατική πολιτική της Αθήνας, που έφτανε να ελέγχει οικονομικά ένα τεράστιο κομμάτι του αρχαίου κόσμου, ήτανε για τη Σπάρτη μια μόνιμη απειλή.

Μοιραία ο χάρτης χωρίζεται σε ζώνες επιρροής, που όμως πρέπει να αποκτήσουν υπόβαθρο χειροπιαστό. Να είναι ξεκάθαρα διαχωρισμένο το που ανήκει κανείς. Με δυο λόγια όλοι πρέπει να απαντήσουν αν είναι δημοκρατικοί ή ολιγαρχικοί. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις η πολιτική τοποθέτηση γίνεται ζήτημα δευτερεύον, αφού η ουσία κρύβεται αλλού. Το αμείλικτο ερώτημα της επιλογής στρατοπέδου πρέπει με κάποιο τρόπο να αιτιολογηθεί και σαφώς τίθεται θέμα πολιτικής επιλογής, αν θα ακολουθήσει κανείς τη δημοκρατική Αθήνα ή την ολιγαρχική Σπάρτη. Όμως, μπροστά στον εκβιασμό της αχαλίνωτης βίας που είναι έτοιμη να ξεσπάσει, κάθε πολιτική επιλογή ματαιώνεται, αφού το ζήτημα παίρνει αυτομάτως διαστάσεις ισχύος. Με άλλα λόγια το ερώτημα μετατοπίζεται στο δίλημμα της συμφέρουσας επιλογής ή, για να το πούμε απλούστερα, στο ζήτημα της επιλογής του στρατοπέδου που θα νικήσει, γιατί αλίμονο στους ηττημένους. Είμαι ολιγαρχικός σημαίνει ότι τάσσομαι με τη Σπάρτη, ότι δηλαδή πιστεύω ότι η Σπάρτη θα νικήσει. Η λογική αυτή βέβαια δεν αποκλείει ότι πραγματικά συμπαθώ τη Σπάρτη ή, εκ του αντιθέτου, ότι αντιπαθώ την Αθήνα. Όμως, όταν, επί της ουσίας, αποκλείεται η πιο ουσιώδης και η πιο πολιτικοποιημένη επιλογή της αποφυγής του πολέμου, όλη η συλλογιστική ματαιώνεται. Αναγκαστικά το δίλημμα Αθήνα ή Σπάρτη είναι ψευτοδίλημμα, αφού στο τέλος θα ακολουθήσει σφαγή. Πολιτική επιλογή σημαίνει εξ’ ορισμού ελεύθερη επιλογή. Η βία που επικρέμεται ως δεδομένη συνέπεια της όποιας πολιτικής επιλογής, αναγκαστικά την εκμηδενίζει. Γιατί δε μιλάμε για επιλογή, αλλά για εκβιασμό.

Περισσότερα…

Ο Θουκυδίδης, ο Διόδοτος και ο ανθρωπισμός μέσα στον πολιτικό λόγο

Σχολιάστε


Από Ερανιστής

Γράφει ο Θανάσης Μπαντές

Οι γνώσεις μας για το Διόδοτο είναι σχεδόν μηδαμινές. Ο Γεωργοπαπαδάκος παραθέτει σε υποσημείωση: «Δεν ξέρουμε τίποτε περισσότερο για το συνετό αυτόν άντρα». Το σίγουρο είναι ότι παίρνει το λόγο όταν συγκεντρώνεται η εκκλησία του Δήμου για να συζητήσει την αναθεώρηση της εξοντωτικής απόφασης εναντίον των Μυτιληναίων για την αποστασία τους. Ο Θουκυδίδης παρουσιάζει το λόγο του αμέσως μετά τον εμπρηστικό λόγο του Κλέωνα (που δικαίωνε την ολοκληρωτική καταστροφή των Μυτιληναίων) ως αντίβαρο επιείκειας και λογικής απέναντι στην τυφλή, ισοπεδωτική ορμή της προηγούμενης εκδικητικής απόφασης.

Όμως ο λόγος του Διόδοτου είναι πολιτικός. Είναι δηλαδή προορισμένος να καταδείξει το συμφέρον της πόλης. Υπό αυτούς τους όρους κάθε συναισθηματισμός ή ανθρωπιστική διάθεση δεν μπορούν να έχουν καμία ισχύ, αφού εδώ μιλάμε για τον ξερό ωφελιμισμό της πόλης, που οφείλει να βγει κερδισμένη από τις περιστάσεις. Εξάλλου, η ίδια η έννοια της αθηναϊκής ηγεμονίας, που ούτε απαρνείται ούτε καταδικάζει ο Διόδοτος, είναι η πιστοποίηση της αδικίας, που όμως θεωρείται αυτονόητη – κι ως εκ τούτου δίκαιη – αφού δεν υπάρχει κανένας πιο αυτονόητος νόμος από το δίκιο του ισχυρού. Οι Αθηναίοι δεν χρειάζεται να έχουν καμία ενοχή για τη συμπεριφορά τους προς τους συμμάχους, αφού είναι βέβαιο ότι αν είχαν το πάνω χέρι εκείνοι θα έκαναν τα ίδια, για να μην πούμε χειρότερα.

Ο Διόδοτος, αν θέλει να γίνει πιστευτός, οφείλει να αποδείξει τα χειροπιαστά οφέλη του ανθρωπισμού ή αλλιώς τη συμφεροντολογική οπτική της ανθρωπιάς, τοποθετώντας το ανθρωπιστικό ιδεώδες στο σκληρό, πολλές φορές κυνικό, πλαίσιο της πολιτικής. Οφείλει δηλαδή να καταδείξει τα πολιτικά οφέλη του ουμανισμού ή, ακόμα καλύτερα, τα οικονομικά οφέλη, αφού, επί της ουσίας, τα πολιτικά οφέλη μιας πόλης (κράτους) μόνο ως οικονομική υπεροχή μπορούν να νοηματοδοτηθούν (ή στρατιωτική, που σε τελική ανάλυση είναι το ίδιο): «Το κύριο επιχείρημα του Κλέωνα είναι ότι σας συμφέρει, για να αποστατούν στο μέλλον λιγότερο συχνά οι σύμμαχοί σας, να ορίσετε προκαταβολικά ως ποινή το θάνατο. Αλλά εγώ, που νοιάζομαι το ίδιο για το μελλοντικό συμφέρον της πόλης, έχω την αντίθετη γνώμη. Κι έχω την απαίτηση να μην απορρίψετε τη χρησιμότητα του δικού μου λόγου παρασυρμένοι από τη δική του εντυπωσιακή επιχειρηματολογία». (βιβλίο τρίτο, παράγραφος 44).

Η ανάκληση της παράλογης τιμωρίας των Μυτιληναίων, όχι μόνο δεν θα βλάψει την ηγεμονία, αλλά θα την τονώσει λειτουργώντας καθησυχαστικά στα υπόλοιπα μέλη, που σε κάθε περίπτωση πρέπει να τρέφουν την ψευδαίσθηση της εμπιστοσύνης και της ελευθερίας. Google Earth

Η ανάκληση της παράλογης τιμωρίας των Μυτιληναίων, όχι μόνο δεν θα βλάψει την ηγεμονία, αλλά θα την τονώσει λειτουργώντας καθησυχαστικά στα υπόλοιπα μέλη, που σε κάθε περίπτωση πρέπει να τρέφουν την ψευδαίσθηση της εμπιστοσύνης και της ελευθερίας. Google Earth

Το εξ’ αρχής ξεκαθάρισμα του Διόδοτου ότι ενδιαφέρεται αποκλειστικά για το συμφέρον της πόλης, δεν είναι τίποτε άλλο από την τοποθέτηση του λόγου του στην ορθή πολιτική βάση. Γιατί δεν πρέπει να υπάρξει καμία υπόνοια για το αντίθετο. Γιατί οποιαδήποτε τέτοια υπόνοια θα διέλυε, από θέση αρχής, κάθε αξιοπιστία: «Σκεφτείτε πως σήμερα, αν κάποια πόλη αποστατήσει κι ύστερα καταλάβει ότι δε θα υπερισχύσει, μπορεί να συνθηκολογήσει, ενώ ακόμη είναι σε θέση να δώσει πολεμική αποζημίωση και να πληρώνει μελλοντικά το φόρο υποτέλειας. Αν όμως αλλάξτε πολιτική, ποια πόλη νομίζετε πως θα βρεθεί που δε θα ετοιμαστεί καλύτερα από ό,τι ως σήμερα για να αποστατήσει και σε μια πολιορκία δε θα παρατείνει την αντίστασή της ως τα έσχατα, αν ξέρει ότι μια αργότερη ή νωρίτερη συνθηκολόγηση θα έχει τις ίδιες συνέπειες; Αλλά και για μας δε θα ‘ταν ζημιά να ξοδευτούμε σε μια μακροχρόνια πολιορκία της – αφού θα ήταν αδύνατη η συνθηκολόγηση – κι αν την κυριέψουμε, να πάρουμε μια πόλη κατεστραμμένη και χωρίς τη δυνατότητα να ‘χουμε στο μέλλον έσοδα απ’ αυτή; Κι ήμαστε ισχυροί απέναντι στους εχθρούς μας ακριβώς χάρη στα έσοδα αυτά». (βιβλίο τρίτο, παράγραφος 46).

Περισσότερα…

Ο Θουκυδίδης, η αποστασία της Λέσβου και η έννοια του προτεκτοράτου

Σχολιάστε


Από Ερανιστής

Γράφει ο Θανάσης Μπαντές

Μετά το πέρας του χειμώνα που ολοκλήρωσε την τρίτη χρονιά του πελοποννησιακού πολέμου, «την εποχή που το στάρι ωρίμαζε», οι Λακεδαιμόνιοι, μαζί με τους συμμάχους τους, εκστρατεύσανε στην Αττική «κι άρχισαν να καταστρέφουν την ύπαιθρο»: «Αμέσως ύστερα από την εισβολή των Πελοποννησίων στην Αττική αποστάτησε από τους Αθηναίους η Λέσβος, εκτός από τα Μήθυμνα. Είχαν θελήσει να το κάμουν αυτό και πριν αρχίσει ο πόλεμος τούτος, οι Λακεδαιμόνιοι όμως δεν δέχτηκαν την πρότασή τους. Αλλά και τώρα ακόμη αναγκάστηκαν ν’ αποστατήσουν νωρίτερα απ’ ότι σχεδίαζαν. Γιατί περίμεναν να συντελεστεί πρώτα το κλείσιμο των λιμανιών τους με προσχώσεις, να χτιστούν τα τείχη τους και να ναυπηγηθούν καράβια, κι επίσης να τους έρθουν από τον Πόντο τοξότες και στάρι κι όσα άλλα είχαν στείλει να φέρουν από κει». (βιβλίο τρίτο, παράγραφος 2).

Χάρτης των περιχώρων της Αθήνας. Διακρίνονται ο Πειραιά, το Φάληρο, και τα Μακρά Τείχη.

Χάρτης των περιχώρων της Αθήνας. Διακρίνονται ο Πειραιά, το Φάληρο, και τα Μακρά Τείχη.

Αν αναλογιστούμε ότι η Λέσβος (όπως και η Χίος) θεωρούταν ότι διατηρούσε  την ανεξαρτησία της στην αθηναϊκή «συμμαχία» (γεγονός που εξόργισε ακόμη περισσότερο τους Αθηναίους: «Τους κατηγορούσαν, κυρίως, ότι αποστάτησαν μόλο που δεν ήταν, όπως οι άλλοι σύμμαχοι, υποτελείς τους») αντιλαμβανόμαστε το μέγεθος της δυσαρέσκειας απέναντι στην ολοκάθαρη αθηναϊκή ηγεμονία, αφού, ακόμη και τα ευνοημένα μέλη της (όσο μπορούμε να πούμε ότι ισχύει κάτι τέτοιο) σχεδιάζουν να αποστατήσουν. Η επιθυμία τους μάλιστα είναι τόσο έντονη, που ξεκινούν τις επαναστατικές διαδικασίες προτού ολοκληρώσουν τις απαραίτητες οργανωτικές μέριμνες. Η πεποίθησή τους ότι οι Αθηναίοι, εξασθενημένοι από το σπαρτιατικό σφυροκόπημα της αττικής υπαίθρου και κυρίως από το λιμό, δεν θα μπορέσουν να αντιδράσουν στα σχέδιά τους, τους δίνει σιγουριά. Και πράγματι οι Αθηναίοι βρέθηκαν σε δύσκολη θέση, αφού και τα οικονομικά τους ήταν επιβαρυμένα και είχαν τρομερές απώλειες από το λιμό, συνθήκες σχεδόν απαγορευτικές για να ανοίξουν καινούργια μέτωπα. Γι’ αυτό κι όταν πληροφορήθηκαν τα καθέκαστα στη Λέσβο δεν τα πίστευαν, περισσότερο επειδή δεν ήθελαν να τα πιστέψουν, κι έστειλαν πρέσβεις για να βεβαιωθούν. Αυτό, βέβαια, που προξενεί εντύπωση είναι η αμεσότητα της πληροφόρησής τους: «Οι Τενεδιοί όμως, που ήταν εχθροί τους, οι Μηθυμναίοι, κι ακόμη μερικοί απ’ τους ίδιους τους Μυτιληνιούς, που ενεργούσαν για λογαριασμό τους, ανήκαν σε αντίπαλη πολιτική μερίδα κι ήταν πρόξενοι των Αθηναίων, έστειλαν μήνυμα στην Αθήνα, καταγγέλλοντας ότι οι Μυτιληνιοί συγκεντρώνουν με τη βία στη Μυτιλήνη τους κατοίκους ολόκληρου του νησιού, ότι σε συνεννόηση με τους Λακεδαιμονίους και τους ομόφυλούς τους Βοιωτούς ετοιμάζονται βιαστικά ν’ αποστατήσουν κι ότι αν οι Αθηναίοι δεν προλάβουν την κατάσταση θα χάσουν τη Λέσβο». (βιβλίο τρίτο, παράγραφος 2).

Περισσότερα…

Το μήνυμα-μάθημα απ’ τον Θουκυδίδη

Σχολιάστε


Από Εφημερίδα των Συντακτών

THVKIDIDES

Ο μέγας ιστορικός Θουκυδίδης, τον οποίο οι νεοέλληνες -πλην ελαχίστων εξαιρέσεων- δεν τον μελετούν, υπογράμμιζε με δικαιολογημένη έπαρση για το έργο του:

«Έγραψα την Ιστορία μου για να μείνει αιώνιο κτήμα των ανθρώπων και όχι σαν έργο επίκαιρου διαγωνισμού για ένα πρόχειρο ακροατήριο» και «θα είμαι ικανοποιημένος αν το έργο μου κριθεί ωφέλιμο από όσους θέλουν να έχουν ακριβή γνώση των γεγονότων που συνέβησαν και εκείνων που θα συμβούν στο μέλλον, τα οποία, από την πλευρά της ανθρώπινης φύσης θα είναι όμοια ή παραπλήσια».

Έχει αναγνωριστεί ότι η Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου είναι «κτήμα ες αιεί». Ο κορυφαίος πολιτικός της Αριστεράς Ηλίας Ηλιού, στο έξοχο δοκίμιό του «Το μήνυμα του Θουκυδίδη» («Κέδρος» 1980) γράφει:

Ο Θουκυδίδης διδάσκει με την Ιστορία του ότι, όσα γίνονται στην εποχή του, θα γίνονται και στο μέλλον εξαιτίας της ανθρώπινης φύσης.

Και ο Ελευθέριος Βενιζέλος, που μετέφρασε και σχολίασε εξαντλητικά τον Θουκυδίδη, υπογράμμιζε συχνά ότι,

…μελετώντας τον Θουκυδίδη αποκτάς διεισδυτικές απόψεις πάνω σε όλα τα σύγχρονα, τα σημερινά γεγονότα και ότι μπορούσε κανείς και στην ιστορία και στην φιλοσοφία του Θουκυδίδη να βρει το καθοδηγητικό αστέρι για κάθε σπουδαία πολιτική δραστηριότητα. Γιατί η ανθρώπινη φύση μένει αμετάβλητη.

Η λαϊκή σοφία συμπύκνωσε σε ένα απόφθεγμα την παρατήρησή της για όσα συμβαίνουν και επαναλαμβάνονται: «Τι έχεις Γιάννη; -Τι είχα πάντα». Και όμως, ούτε και η λαϊκή σοφία πέτυχε να διδάξει, για να μην επαναλαμβάνονται τα ίδια. Δεν πέτυχε, διότι υπάρχει τεράστιο έλλειμμα Παιδείας, γι’ αυτό και η ανθρώπινη φύση μένει αμετάβλητη.

Περισσότερα…

Older Entries

Αρέσει σε %d bloggers: