Αρχική

Κάτω η Πηνελόπη Δέλτα!

Σχολιάστε


Από tvxs

156799-mak

05 Ιουλ. 2014

Του Απόστολου Διαμαντή

Διαβάζοντας το άρθρο του Αντώνη Λιάκου για την Πηνελόπη Δέλτα δεν εξεπλάγην. Είναι οι ίδιοι ιστορικοί- Λιάκος, Ρεπούση, Καράβας, Καλύβας και λοιποί- οι οποίοι νυχθημερόν τα βάζουν με ό,τι έχει μετατραπεί σε εθνικό ιστορικό βίωμα, αγνοώντας φυσικά πως η ιστορία δεν είναι προϊόν του ιστορικού, αλλά των ίδιων των μαζών, των ορατών και μη ορατών διεργασιών, που λέει και ο Λε Γκοφ.

Στο μένος τους αυτό, το οποίο έχει πολιτική στόχευση φυσικά, πρώτη θέση κατέχουν οι λογοτέχνες. Τά’ χουν βάλει εδώ και χρόνια με τον Σεφέρη, με τον Ελύτη, με τον Παλαμά, με τον Παπαδιαμάντη, με τον Εγγονόπουλο, με τον Βαλαωρίτη, με τον Μαβίλη, με τον Δροσίνη και γενικώς με όλους…Τώρα τάβαλαν και με την Πηνελόπη Δέλτα! Γιατί; Μα διότι αυτοί όλοι είναι εθνικιστές, σύμφωνα με τον Λιάκο! Δεν αποκλείεται σε λίγο να τα βάλουν και με τον Όμηρο. Όλα πιθανά είναι…

Λέει ο  Λιάκος ότι οι μακεδονομάχοι σκότωναν και αμάχους βουλγάρους. Και λοιπόν; Μέσα σε έναν τέτοιο πόλεμο, στον οποίο πρωταγωνιστούν σώματα ατάκτων, πιθανόν να σκοτώθηκαν και άμαχοι. Εδώ ολόκληρος αμερικανικός τακτικός στρατός και σκότωσε χιλιάδες αμάχους σέρβους στον πρόσφατο βομβαρδισμό της Γιουγκοσλαβίας- για τον οποίον, ας μην ξεχνάμε, είχαν χειροκροτήσει οι διάφοροι υπερασπιστές της ελευθερίας, μαζί μ’ αυτούς και οι πολιτικοί φίλοι του κ. Λιάκου, εάν δεν απατώμαι. Στο Ιράκ οι αμερικανοί σκότωναν στρατιώτες του Σαντάμ και έριχναν στο ψαχνό και στα παιδάκια. Ο Κολοκοτρώνης όταν μπήκε στην Τριπολιτσά, σκότωσε περίπου 3 χιλιάδες τούρκους, μεταξύ αυτών και αμάχους. Είναι απίθανο λοιπόν ο βουλγαροκτόνος μακεδονομάχος να ρίξει και ξώφαλτσες σε αμάχους, την ώρα που κόβει κεφάλια κομιτατζήδων; Τι είναι ο μακεδονομάχος; Ερευνητής της Γενναδίου να πίνει φρέντο στο Φίλιον; Είμαστε με τα καλά μας; Τι ακριβώς θέλουμε να πούμε; Τι περιμέναμε να κάνει ο Μακεδονομάχος τους βουλγάρους, σε μια περιοχή ελληνική που υπέφερε από δουλεία αιώνων και δεινοπαθούσε κάτω από τις σφαγές των βουλγάρων κομιτατζήδων; Να τους καλέσει σε διάλογο στην πλατεία;

Θα μου πείτε δεν είναι αυτό έγκλημα πολέμου; Ας υποθέσουμε ότι είναι. Αλλά γενικώς ο πόλεμος οδηγεί σε σκοτωμούς, και παρόλα αυτά είναι αρετή, σύμφωνα μάλιστα με τους αρχαίους έλληνες η φιλοπατρία είναι από τις σπουδαιότερες των αρετών. Αλλά ο σκοτωμός αμάχων στον Μακεδονικό Αγώνα δεν είναι ισόποσον του Διστόμου, ούτε του Ολοκαυτώματος, ούτε φυσικά ισόποσον του συνωστισμού της Σμύρνης, τα οποία είναι γενοκτονίες στρατευμάτων κατοχής. Εν προκειμένω πρόκειται για απελευθερωτικό πόλεμο- αυτός είναι ο Μακεδονικός Αγώνας. Δεν γνωρίζει ο κος Λιάκος ούτε καν την διάκριση του αμερικανού Ντέηβιντ Γουόλτζερ, περί δικαίων και αδίκων πολέμων;

Περισσότερα…

Advertisements

Ιστορία: διαβάζοντας το παρελθόν και φτιάχνοντας το μέλλον

Σχολιάστε


Από Ακρίτας της Μακεδονίας

book«Όσοι δεν ενθυμούνται το παρελθόν, είναι υποχρεωμένοι να το ξαναζήσουν».(Σανταγιάνα, Ισπανός φιλόσοφος).

Η κυκλική θεώρηση της ιστορίας είναι ένα από τα βασικά στοιχεία της φιλοσοφικοιστορικής συγγραφής του Θουκυδίδη  Σύμφωνα με τον Σπύρο Μακρή(Ισχύς και Ελευθερία) , με τις κυκλικές θεωρίες, η Ιστορία διαγράφει κύκλους και ανακυκλήσεις , δηλαδή επαναλαμβάνει και αναπαράγει τον εαυτό της ρυθμικά χωρίς να τείνει σε κάποιο ιδιαίτερο τελικό σκοπό και χωρίς κάποιο ιδιαίτερο νόημα.

Η Margaret Macmillan(Χρήση και κατάχρηση της ιστορίας) σημειώνει :«Η ιστορία μπορεί να μας βοηθήσει. Μπορεί, επίσης, να είναι πολύ επικίνδυνη. Είναι περισσότερο σώφρον να αντιμετωπίζουμε την ιστορία όχι ως σωρό νεκρών φύλλων ή συλλογή σκονισμένων έργων τέχνης, αλλά ως μικρή λίμνη, μερικές φορές ευεργετική, συχνά θειούχο, που χωμένη κάτω από το παρόν, διαμορφώνει σιωπηλά τους θεσμούς μας, τον τρόπο που σκεπτόμαστε, το τι μας αρέσει και τι δεν μας αρέσει. Απευθυνόμαστε σε αυτήν για επιβεβαίωση, για να πάρουμε μαθήματα και πληροφορίες. Η επιβεβαίωση, είτε πρόκειται για προσδιορισμό της ταυτότητας ομάδων, για αιτήματα ή για δικαίωση, σχεδόν πάντοτε προκύπτει από τη χρήση του παρελθόντος. Το παρελθόν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σχεδόν για όλα τα πράγματα που θέλουμε να κάνουμε στο παρόν. Κάνουμε κακή χρήση του όταν δημιουργούμε ψέματα για το παρελθόν ή γράφουμε την ιστορία με τρόπο που να παρουσιάζεται μόνο η δική μας άποψη».

Περισσότερα…

Δολοφονία του Θεόδωρου Μόδη, ηγετικού στελέχους του Μακεδονικού Αγώνα στο Μοναστήρι

Σχολιάστε


Από History of Macedonia

Η κηδεία του Θεόδωρου Μόδη στο Μοναστήρι

Στις 15 Σεπτεμβρίου του 1904 ο Θεόδωρος Μόδης, κορυφαίος παράγων του Ελληνισμού στο Μοναστήρι, ένθερμος Έλληνας Πατριώτης, δολοφονείται σε ενέδρα που του είχαν στήσει βούλγαροι κομιτατζήδες μέσα στην πόλη.

Από το 1902 ο Ίων Δραγούμης διορίζεται Υποπρόξενος στο Μοναστήρι. Αμέσως κηρρύσει «Ιερήν Εκστρατεία» στην ευρύτερη περιοχή. Κατηχεί και εμψυχώνει το λαό της Δυτικής Μακεδονίας. Ορίζει διοικητικές επιτροπές σε πόλεις και χωριά. Ιδρύει και οργανώνει τη «Μακεδονική Άμυνα». Στα αυτά πλαίσια την Άνοιξη του 1903, σχηματίζεται στο Μοναστήρι η πρώτη επιτροπή, η «Μακεδονική Φιλική Εταιρεία» από τον Αργύριο Ζάχο, τον Θεόδωρο Μόδη και τον Θεόδωρο Καπετανόπουλο. Σκοπός ήταν να πειστεί η Κυβέρνηση Θεοτόκη να ενισχύσει την ένοπλη άμυνα των Ελλήνων της Μακεδονίας. Για την πατριωτική του δράση ο Θεόδωρος Μόδης, πατέρας του συγγραφέα και Μακεδονομάχου Γεωργίου Μόδη, μπαίνει στο στόχαστρο των βουλγάρων και περνάει στην αθανασία ένα μήνα πριν την προδοσία και τον πρόωρο χαμό του πρωτομακεδονομάχου Παύλου Μελά.

Την κηδεία του Θεόδωρου Μόδη στο Μοναστήρι παρακολούθησαν χιλιάδες Έλληνες που ακολούθησαν τη σωρό του στην τελευταία της κατοικία, μετατρέποντας την σε ένα αυθόρμητο εθνικό συλλαλητήριο..

http://www.stoxos.gr/2011/09/15-1904.html

Ο Μακεδονομάχος Ζήσης Βέρρος – Ο Τελευταίος εν ζωή Συμπολεμιστής του Παύλου Μελά

Σχολιάστε


Από History of Macedonia

Μακεδονομάχοι από τα Γρεβενά

Μέσα στην καρδιά της Πίνδου, ανάμεσα στις αμέτρητες φυσικές γραφικότητες και στην άγρια βλάστηση, εκεί όπου τα χιόνια σκεπάζουν ακόμη τις βουνοκορφές είναι χτισμένο το χωριό Αβδέλλα των Γρεβενών.

Αυτή η Κωμόπολη, η «αετοφωλιά» της ένδοξης Πίνδος είναι η γενέτειρα του Μακεδονομάχου και Εθνικού αγωνιστή Ζήση Βέρρου.

Ο Ζήσης Βέρρος, ήταν ο τελευταίος εν ζωή συμπολεμιστής του Παύλου Μελά, ο οποίος αισθάνθηκε βαθιά τις πίκρες πού τον «πότισε» το επίσημο Κράτος! Το είχε παράπονο πού η Πολιτεία τον Εγκατέλειψε στο περιθώριο και το έλεγε με θάρρος:

«… Εμένα, τον Ζήση Βέρρο, δεν με πρέπουν αγάλματα, δεν μ’ αρέσουν αι παίνιες (σ.σ. έπαινοι) αλλά είναι άτιμο μερικοί να προσπαθούν, με κάθε δόλιο τρόπο να εξαφανίσουν απ’ την Ιστορία τους αγωνιστές του Μακεδονικού Αγώνα…»

Αλλά ποιος είναι ο ΖΗΣΗΣ ΒΕΡΡΟΣ; Γεννήθηκε το έτος 1880, στις 16 Αυγούστου, στην Αβδέλλα Γρεβενών και πέθανε σε ηλικία 105 ετών, το 1985. Τελείωσε το Δημοτικό Σχολείο και στη συνέχεια φοίτησε μέχρι την 5η τάξη σ’ ένα από τα καλύτερα Γυμνάσια της τότε τουρκοκρατούμενης Β. Ελλάδος. Στο Γυμνάσιο Τσοτυλίου Κοζάνης. Στα δεκαεννιά του χρόνια (1899) υπηρέτησε ως δάσκαλος στο χωριό του μέχρι το 1900. Στη συνέχεια αναμίχθηκε σε διάφορες αντάρτικες Μακεδονικές ομάδες ενώ το 1905 —φανερά πλέον— βγήκε αντάρτης δίπλα στον Παύλο Μελά, στον Λουκά Κόκκινο, στον Καπετάν Μπρούφα, στον Βάρδα (Τούντα), Ζιάκα (Φλωρέα) και άλλων οπλαρχηγών. Αργότερα ανέλαβε αρχηγός ομάδας, αποτελούμενης από 35 αντάρτες. Έλαβε μέρος σε περισσότερες από εξήντα μάχες από τις όποιες —όπως μας είπε ο ίδιος— οι περισσότερες ήταν πολύνεκρες αλλά νικηφόρες.

Περισσότερα…

Η προϊστορική Μακεδονία (μέρος 5ο)

Σχολιάστε


3. Η νεώτερη προϊστορία

Η έρευνα δεν έχει καταλήξει ακόμη για τις ακριβείς διαδικασίες που είναι υπεύθυνες για τους μετασχηματισμούς που χαρακτηρίζουν την επόμενη μακρά περίοδο, την οποία συμβατικά ονομάζουμε Εποχή του Χαλκού (3.500 – 1.100 π.Χ.) στη Μακεδονία. Οι ραγδαίες μεταβολές που παρατηρούνται στην οικονομία και την κοινωνική οργάνωση στην Κρήτη και την Πελοπόννησο αλλά και στις Κυκλάδες, οδηγούν τις κοινωνίες εκείνες σε μία εκρηκτική αύξηση της ιεραρχίας και της κοινωνικής πολυπλοκότητος που καταλήγει στην εμφάνιση των «ανακτορικών» πολιτισμών, όπως είχε παρατηρήσει από την δεκαετία του 1970 ο Colin Renfrew.[39] Στη Μακεδονία, ωστόσο, αυτό δεν είναι ορατό. Οι πληθυσμοί της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού συνεχίζουν να κατοικούν στις νεολιθικές εγκαταστάσεις ή επανεγκαθίστανται σε παλαιότερες νεολιθικές τούμπες, όπως στο Μάνδαλο και στους Σιταγρούς. Παράλληλα, πολλοί οικισμοί που είχαν κατοικηθεί στη Νεώτερη Νεολιθική και είχαν ήδη εγκαταλειφθεί, δεν επανιδρύονται και η αρχή τουλάχιστον της περιόδου σημειώνει μία γενική κάμψη στον αριθμό των οικισμών. Στην περιοχή του Λαγκαδά, για παράδειγμα, ο αριθμός των θέσεων μειώνεται κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, αλλά ανακάμπτει μέχρι το τέλος της 3ης χιλιετίας π.Χ. Στο τέλος της Εποχής του Χαλκού ο αριθμός των θέσεων αυξάνεται ιδιαίτερα, ενώ η Εποχή του Σιδήρου εμφανίζει μία υψηλή πυκνότητα θέσεων που όμοιά της δεν υπήρξε ξανά, ούτε καν κατά τη διάρκεια της οθωμανικής περιόδου.[40] Ανάλογη μείωση των οικισμών εμφανίζεται και στην Ανατολική Μακεδονία, καθώς η γενική εικόνα που διαθέτουμε, αν και είναι σε μεγάλο βαθμό ελλιπής και αποσπασματική, δηλώνει μία δραστική μείωση του πληθυσμού σε σχέση με την ακμή της Νεώτερης Νεολιθικής. Πριν όμως εξαγάγουμε συμπεράσματα για ενδεχόμενα ιστορικά γεγονότα, καλό είναι να θυμηθούμε ότι ήδη ολόκληρη η 4η χιλιετία π.Χ. αντιπροσωπεύει μία περίοδο πληθυσμιακής υφέσεως, που διαδέχθηκε την κατάρρευση του εκτεταμένου δικτύου των νεολιθικών εγκαταστάσεων και ανταλλαγών ανάμεσα σε περιοχές, σε συμπληρωματικά μικροπεριβάλλοντα και παραγωγικές δυνατότητες. Η ουσιαστικότερη, ωστόσο, αλλαγή που παρατηρείται αυτή την εποχή, είναι η κυριαρχία των οικισμών με μορφή τούμπας. Όλες οι εκτεταμένες, επίπεδες θέσεις έχουν ήδη εγκαταλειφθεί, ενώ ακόμα και οι μεγαλύτερες σε έκταση θέσεις συρρικνώνονται τώρα στα όρια μιας αισθητά μικρότερης τούμπας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Μεσημεριανή Τούμπα του νομού Θεσσαλονίκης, στην οποία η παλαιότερη νεολιθική εγκατάσταση περιορίζεται στο δυτικό μέρος του αρχικού νεολιθικού οικισμού, καταλαμβάνοντας έκταση μόλις έξι στρεμμάτων και συνεχίζει να κατοικείται και να υψώνεται σε όλη τη διάρκεια της περιόδου.[41] Κατά τη διάρκεια της Εποχής του Χαλκού, το μακεδονικό τοπίο αποκτά πολλά από τα γνώριμά του σήμερα προϊστορικά χαρακτηριστικά.

Η σημασία της κυριαρχίας των οικισμών με τη μορφή της τούμπας πρέπει να αξιολογηθεί σε σχέση με τα χαρακτηριστικά της κοινωνικής οργανώσεως, που αποδίδονται σε αυτή την πολεοδομική μορφή του οικιστικού χώρου. Όπως είχαμε δει, η διαμόρφωση του τούμπας θεωρείται ως το αποτέλεσμα της παρουσίας του «οίκου», παρουσία που συνεπάγεται κάποια έμφαση στη διάρκεια και στη συνέχεια των διακριτών νοικοκυριών που συναποτελούν τον οικισμό. Η πορεία αυτή φαίνεται τώρα να έχει συντελεσθεί και οι μορφές οργανώσεως του χώρου, που προηγουμένως έδιναν έμφαση στην κοινοτική συλλογικότητα, φαίνεται να εγκαταλείπονται οριστικά. Αντίθετα, υπάρχουν οι ενδείξεις ότι την εποχή αυτή οι «οίκοι» και τα «νοικοκυριά» τους κυριαρχούν απόλυτα, σε βαθμό που φθάνουν να εκπροσωπούν ή και να υποκαθιστούν το σύνολο της κοινότητος. Έτσι, εμφανίζονται κοινοτικά έργα, εμφανή ιδιαίτερα στις προχωρημένες φάσεις της Εποχής του Χαλκού, που αποκλειστικό σκοπό έχουν να ενισχύσουν την ισχύ των «οίκων» της κοινότητος, καθιστώντας την περισσότερο απτή και αποδίδοντάς της μία κυρίαρχη θέση στο τοπίο, ανυψώνοντας σκόπιμα τον γήλοφο, στο σύνολό του. Από την άλλη πλευρά, αρχιτεκτονήματα όπως το «καμένο σπίτι» των Σιταγρών, εικονίζουν με εύγλωττο τρόπο αυτή την κυριαρχία, την οποία στη νεολιθική περίοδο συναντούμε προδρομικά μόνον στα γνωστά «μέγαρα» του Διμηνίου και του Σέσκλου της Θεσσαλίας.[42] Μεγάλα κεντρικά κτίρια, στα οποία κυριαρχούν οι αποθηκευτικοί χώροι και οι χώροι καταναλώσεως τροφής (εστίες, σιροί κτλ.), φανερώνουν μία επιδίωξη οικονομικής αυτονομίας που δεν είναι τυχαία.[43]

Περισσότερα…

Η προϊστορική Μακεδονία (μέρος 4ο)

Σχολιάστε


Από IMMA

Διαφορετικούς προσανατολισμούς φαίνεται να είχαν οι κάτοικοι της δεύτερης μορφής νεολιθικών οικισμών που γνωρίζουμε από την Μακεδονία, της μορφής δηλαδή των εκτεταμένων, επίπεδων θέσεων. Στις θέσεις αυτές τα οικήματα δεν οικοδομούνται στο ίδιο σημείο αλλά, αντίθετα, μετακινούνται μέσα στο πλαίσιο μιας ευρύτερης περιοχής, η οποία, κρίνοντας από το μεταγενέστερο παράδειγμα του Μακρύγιαλου στην Πιερία (τέλος της 6ης χιλιετίας π.Χ.), ορίζονταν από ένα ζεύγος εκτεταμένων σε έκταση και βάθος κυκλικών τάφρων.[27] Στους οικισμούς αυτής της μορφής, η οριζόντια έκταση μπορεί να καταλήξει πολύ μεγάλη (ο Μακρύγιαλος υπερβαίνει τα 600 στρέμματα), αλλά η πυκνότητα των οικημάτων είναι εξαιρετικά χαμηλή, καθώς παρεμβάλλονται εκτεταμένοι κενοί χώροι. Τα ίδια τα οικήματα δεν έχουν την επιμελημένη κατασκευή που πληρούν εκείνα των γηλόφων και δίνουν την εντύπωση περισσότερο εφήμερων κατασκευών. Συχνά δεν είναι τίποτε περισσότερο από λάκκοι σκαμμένοι στο φυσικό έδαφος με πρόχειρη υπερκατασκευή, που προφανώς αντικαθιστούσαν άλλα λακκοειδή ημιυπόγεια οικήματα, που βρίσκονταν κάπου αλλού μέσα στα όρια του οικισμού. Τέτοιοι οικισμοί είναι γνωστοί στη Μακεδονία αλλά και βορειότερα, στην περιοχή της Σερβίας και αποδίδονται στον κύκλο του πολιτισμού του Starčevo, ενός πολιτισμού που καλύπτει τους δύο τελευταίους αιώνες της 7ης και την αρχή της 6ης χιλιετίας π.Χ. Στην περιοχή της Θεσσαλονίκης γνωρίζουμε σήμερα οικισμούς αυτής της μορφής, που έχουν ερευνηθεί ανασκαφικά. Αρχαιότερος είναι ο οικισμός που βρέθηκε μέσα στα όρια του χώρου της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης, ο οποίος μπορεί να χρονολογηθεί πριν από τα μέσα της 6ης χιλιετίας π.Χ. όπως επίσης και οι οικισμοί της Θέρμης και της Σταυρούπολης, που κατοικήθηκαν μερικούς αιώνες αργότερα.[28]

Είναι δύσκολο να ερμηνεύσουμε αυτή την διαφορά στις οικιστικές πρακτικές, συγκρίνοντάς τες με τις πρακτικές που εντοπίζονται στις τούμπες. Η συμβατική άποψη θα τις ερμήνευε ως εκδήλωση δύο διαφορετικών πολιτισμικών ομάδων. πριν, ωστόσο, υιοθετήσουμε μία τέτοια ερμηνεία, θα μπορούσαμε να αναλύσουμε προσεκτικότερα το φαινόμενο. Αντιπαραθέτοντας την συνολική αρχιτεκτονική και πολεοδομική εικόνα των δύο μορφών οικισμού, διαπιστώνουμε καταρχήν μία φανερή υποβάθμιση της σημασίας του μεμονωμένου σπιτιού στις εκτεταμένες θέσεις. Η έλλειψη έμφασης στο ίδιο το οίκημα και στην χωρική του συνέχεια και κατ’ επέκταση στον ρόλο των «οίκων» και στην καταγωγή τους, μπορεί να είναι μία ένδειξη ότι στους οικισμούς αυτούς υπήρχε μεγαλύτερο περιθώριο να επιβληθεί η συλλογικότητα, ως κύριος ιδεολογικός μηχανισμός. Τέτοιες ερμηνείες είναι πάντα επισφαλείς, ευτυχώς όμως τα δεδομένα του Μακρύγιαλου προσφέρουν κάποια πρόσθετη στήριξη. Στον Μακρύγιαλο οι περιμετρικές τάφροι του οικισμού χρησίμευαν ως χώρος ταφής των νεκρών, αν και ο αριθμός τους δηλώνει ότι όλοι οι νεκροί δεν κατέληγαν στις τάφρους.[29] Ο αδιαφοροποίητος όμως τρόπος της ταφής τους, που δεν ήταν τίποτε περισσότερο παρά η απλή απόρριψη του πτώματος, η αναμόχλευση των οστών και ο σαφής κοινοτικός χαρακτήρας των δύο τάφρων στις οποίες πραγματοποιούνταν συνεχώς καθημερινές δραστηριότητες, μας οδηγεί στην υπόθεση ότι στον οικισμό η ατομική κοινωνική ταυτότητα των νεκρών και η σχέση τους με τους ζωντανούς άμεσους συγγενείς ή συνεταίρους είχε μικρότερη σημασία από εκείνη που προσελάμβανε η σχέση τους με την κοινότητα στο σύνολό της, στην οποία, κατά κάποιον τρόπο, ανήκαν στη ζωή και στο θάνατο. Αυτό υπογραμμιζόταν από την επιλογή των τάφρων, έργων με τονισμένο κοινοτικό χαρακτήρα, πραγματικών μνημείων συλλογικότητος. Επομένως, τόσο η χωρική ασυνέχεια της κατοικήσεως όσο και οι ταφικές πρακτικές δηλώνουν ότι το κύριο ιδεολογικό υπόβαθρο αυτών των νεολιθικών κοινοτήτων δεν ήταν η αυτονομία της διακριτής κοινωνικής μονάδος, αλλά η κοινοτική συλλογικότητα. Ανάλογες μορφές συλλογικότητος θα πρέπει να θεωρήσουμε πιθανές και στις παραγωγικές δραστηριότητες του οικισμού, οι οποίες ωστόσο είναι δυσκολώτερο να εντοπισθούν με τα μέσα της αρχαιολογίας.

Περισσότερα…

Η προϊστορική Μακεδονία (μέρος 3ο)

Σχολιάστε


Από IMMA

2. Η πρώιμη προϊστορία

Στη Μακεδονία πιστοποιείται η αρχαιότερη παρουσία του ανθρώπου στην Ελλάδα. Ο άνθρωπος των Πετραλώνων της Χαλκιδικής συζητήθηκε έντονα τόσο για την ηλικία του όσο και για τον ανθρωπολογικό προσδιορισμό του. Η γενική συμφωνία σήμερα είναι ότι αντιπροσωπεύει ένα διακριτό είδος ευρωαφρικανικού μεσοπλειστοκαινικού αρχαϊκού homosapiens, που ονομάζεται homoheidelbergensis, ενώ οι πιο πρόσφατες εργαστηριακές χρονολογήσεις τοποθετούν την παρουσία του στα 150-250.000 χρόνια πριν από το παρόν.[9] Με τον τρόπο αυτό, έχει κλείσει ένα θέμα που προκάλεσε αρκετές αντιγνωμίες και, ορισμένες φορές, έντονες αντιπαραθέσεις, ενώ αποδείχθηκαν υπερβολικές, ως προς την χρονολόγηση, παλαιότερες σχετικές εκτιμήσεις.[10]

Η παρουσία του ανθρώπου στην πρωιμότερη περίοδο της ελληνικής προϊστορίας που ονομάζεται Κατώτερη Παλαιολιθική, πιστοποιείται τώρα και από την εύρεση επιφανειακών ευρημάτων. Τα ευρήματα της Ροδιάς στη Θεσσαλία προστίθενται σε εκείνα της Νότιας Πελοποννήσου και πρόσφατα ευρήματα από το Ζαγκλιβέρι Θεσσαλονίκης αποδεικνύουν ότι η παρουσία του ανθρώπου, την περίοδο αυτή, ήταν συχνότερη απ’ όσο υποθέτουμε.[11] Τα εξαιρετικά ελλειπτικά δεδομένα δεν μπορούν προς το παρόν, παρά να υπογραμμίσουν τα κενά της γνώσεώς μας και την αδυναμία μας να συζητήσουμε περισσότερο σύνθετα ερωτήματα που απασχολούν τους ειδικούς των πρώιμων περιόδων, όπως για παράδειγμα το ζήτημα της αφρικανικής προελεύσεως των νεαντερταλίων και της εισόδου στην Ελληνική Χερσόνησο του ανθρώπου.[12] Ανάλογη ένδειξη αποτελεί ο γνωστός χειροπέλεκυς από το Παλαιόκαστρο Κοζάνης, έργο ανθρώπου ανάλογου με εκείνον των Πετραλώνων. Οι θέσεις των ευρημάτων αυτών, σε στρατηγικά περάσματα μεταξύ διακριτών γεωγραφικών ενοτήτων, πιστοποιούν την κινητικότητα των ομάδων της εποχής σε ιδιαίτερα μεγάλη κλίμακα. Αναμφίβολα, η αρχαιολογική τεκμηρίωση της ανθρώπινης παρουσίας θα απαιτήσει συστηματική και επίπονη έρευνα, η οποία στην Ελλάδα -και ιδιαίτερα στη Μακεδονία- έχει μόλις ξεκινήσει, με μικρές και περιορισμένες δυνάμεις.[13]

Υπάρχει ένα σημαντικό κενό στην πρώιμη προϊστορία της Μακεδονίας, το οποίο αναφέρεται στο τέλος του Πλειστοκαίνου και στην αρχή του Ολοκαίνου. Πριν και μετά το παγετώνιο μέγιστο της 18ης χιλιετίας, δεν έχουμε συγκεκριμένες ενδείξεις ανθρώπινης παρουσίας στην περιοχή και το κενό δεν καλύπτεται ούτε από τις περιοχές της Μακεδονίας, που σήμερα βρίσκονται βόρεια από τα ελληνικά σύνορα. Εξαίρεση αποτελούν τα ορυχεία αιματίτη στα Λιμενάρια της Θάσου, η εκμετάλλευση των οποίων χρονολογείται στην Ανώτερη Παλαιολιθική.[14] Λογικό είναι να αποδώσουμε κατ’ αρχάς αυτό το κενό τόσο στην έλλειψη προσανατολισμένης ειδικής ερεύνης όσο και στην περιορισμένη κατανόηση των πλειστοκαινικών αποθέσεων και των πολύπλοκων γεωλογικών χαρακτηριστικών τους, όπως επίσης και στη δυσκολία του εντοπισμού και της ερμηνείας των αρχαιολογικών καταλοίπων, που δεν είναι εύκολα ορατά και αναγνωρίσιμα. Προς το παρόν όμως, τα πρώτα σαφή αρχαιολογικά ίχνη του Ολοκαίνου αναφέρονται στο τέλος της 7ης χιλιετίας π.Χ. Αυτό σημαίνει ότι η κρίσιμη φάση της αρχής της μόνιμης εγκαταστάσεως και του αγροτικού βίου δεν αντιπροσωπεύεται στη Μακεδονία, τουλάχιστον όχι στον βαθμό και με τον τρόπο που αντιπροσωπεύεται στη Θεσσαλία. Η σχετική έρευνα έχει μόλις αρχίσει διστακτικά και είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν στο άμεσο μέλλον νεώτερα στοιχεία, που θα επιτρέψουν περισσότερο ολοκληρωμένες προσεγγίσεις.

Περισσότερα…

Older Entries

Αρέσει σε %d bloggers: